Polski nurt krytyki faszyzmu w latach 1918-1939. Bibliografia źródeł - Kostkiewicz, Janina (Biografistyka Pedagogiczna, 2024)
Celem artykułu jest pokazanie istnienia polskiego nurtu naukowej – głównie politologicznej, lecz współwystępującej także z filozoficzną, teologiczną i pedagogiczną – krytyki faszyzmu oraz wyboru jej źródeł. Nie była ona tak głęboka i jednoznaczna, jak krytyka bolszewizmu i nazizmu. Faszyzm bowiem zachowywał pozory zgodności z chrześcijaństwem w wymiarze religijnym, moralnym, społecznym. Obok artykułów publicystycznych traktujących najczęściej faszyzm jako zaporę przeciw bolszewizmowi, publikowano analizy naukowe. Czynili to ks. Jana Piwowarczyk, ks. Stefan Wyszyński, ks. Józef Pastuszka, ks. Henryk Weryński, Adam Romer, Adolf Kliszewicz i inni. Faszyzm oceniono jako przygotowaniem gruntu – pojedynczego człowieka i całego narodu – na nadejście bolszewizmu. Dostrzegano w nim podważanie praw wolnościowych i wzmożenie policyjnego nadzoru w państwie. Reglamentowanie wolności i kwestionowanie demokracji widziano łącznie z rozbudową administracji jako kasty rządzącej.