Fides, Ratio et Patria. Studia Toruńskie

Wstęp

2025-06-30

Ujęcia bezpieczeństwa socjalnego w programach partii politycznych podczas wyborów parlamentarnych w 2023 r.

Marta Banasiak — 2025-06-30

W obliczu narastających napięć i konfliktów konieczne jest podejmowanie skoordynowanych działań mających na celu utrzymanie stabilnego poziomu bezpieczeństwa obywateli, realizowanych wielowymiarowo – w sferze politycznej, gospodarczej i społecznej, ze szczególnym uwzględnieniem bezpieczeństwa socjalnego. Jego kluczową funkcją jest przeciwdziałanie ryzyku socjalnemu, które może prowadzić do utraty zdolności samodzielnego utrzymania siebie i rodziny na godnym poziomie życia. Celem artykułu jest analiza koncepcji bezpieczeństwa socjalnego w programach wyborczych partii tworzących X kadencje Sejmu Rzeczpospolitej Polskiej. Na potrzeby artykułu sformułowano następujący problem badawczy: Jak partie polityczne reprezentowane w Sejmie X kadencji RP ujmowały kwestie bezpieczeństwa socjalnego w swoich programach wyborczych z 2023 r.? Wstępna hipoteza zakłada, że bezpieczeństwo socjalne zostało ujęte w programach wyborczych partii politycznych z 2023 r. w sposób zróżnicowany, ale w większości przypadków zorientowany na redukcję ryzyka socjalnych i modernizację istniejących narzędzi wsparcia. Wykorzystana w tekście metodologia uwzględnia jakościową analizę treści oraz dodatkowe badanie sondażowe na losowej próbie 205 respondentów. W artykule zawarto koncepcje następujących partii politycznych: Prawo i Sprawiedliwość, Koalicja Obywatelska, Polskie Stronnictwo Ludowe, Polska 2025 Szymona Hołowni, Nowa Lewica oraz Konfederacja.

Wybory w Namibii 2024 – wyzwania dla demokracji

Krystian Chołaszczyński — 2025-06-30

Namibia to republika położona na południu kontynentu afrykańskiego. Od momentu uzyskania niepodległości w 1990 r. krajem rządzi jedna partia polityczna, pomimo zapewnienia swobody działania innym partiom politycznym. Organizacja Ludu Afryki Południowo-Zachodniej (South West Africa People’s Organization, SWAPO) zdominowała scenę partyjną i ma decydujący wpływ na proces podejmowania decyzji. Pomimo stabilności systemu politycznego oraz demokracji, kraj w ostatnich latach musiał zmierzyć się z wieloma wyzwaniami. Wybory z 2019 r. oraz 2024 r. ukazały problemy w organizacji nowoczesnych wyborów, zwłaszcza w kontekście zastosowania nowych rozwiązań technologicznych. Od sposobu ich rozwiązań zależeć będzie jakość demokracji i poziom społecznego zaufania do państwowych struktur.

Rola dyskursu medialnego w procesie legitymizacji wyborów prezydenckich w Polsce w 2025 roku. Studium analizy treści wybranych portali ogólnopolskich

Witold Pobudzin — 2025-06-30

Dyskurs medialny w ciągu pięciu dni od ogłoszenia wyników wyborów prezydenckich przez Państwową Komisję Wyborczą zmienił kierunek narracji z legitymizacyjnej na delegitymizacyjną. Jednak w okresie wzrostu dynamiki delegitymizacyjnej pojawiły się pojedyncze publikacje o charakterze legitymizacyjnym, które podważały przeciwną narrację. Główni aktorzy społeczni i polityczni determinowali w dużej mierze kierunek dyskursu medialnego wobec nieprawidłowości wyborczych i ważności wyborów prezydenckich, jednak to dziennikarze mieli decydujący wpływ na jego ostateczny kształt. Mimo znaczącej liczby publikacji o narracji deligitymizacyjnej w badanym zbiorze, ktore interferowały dyskurs medialny, większość społeczeństwa przyjęła postawę legitymizacyjną.

Cykl prezydencki w USA a makroekonomiczne uwarunkowania kursu złota w latach 1971-2025

Eryk Łon — 2025-06-30

W artykule badano powiązania cyklu prezydenckiego w USA z notowaniami cen złota. Okazało się, iż ceny złota zwyżkują w 2 roku po wyborach a zniżkują w roku wyborczym. Dzieje się tak, gdyż złoto jest atrakcyjne do inwestowania w czasach dekoniunktury gospodarczej. Z badań wynika, iż gospodarka amerykańska spowalnia w środkowej fazie cyklu prezydenckiego. Im bliżej roku wyborczego, gdy poprawia się stan amerykańskiej gospodarki, atrakcyjność inwestowania w złoto spada. Ponadto wykryto ujemną zależność między kształtowaniem się kursu dolara a ceną złota.

Ewolucja banków o znaczeniu systemowym w UE

Mateusz Mokrogulski — 2025-06-30

Głównym celem artykułu jest analiza, w ujęciu ilościowym jak i jakościowym, banków o znaczeniu systemowym w państwach Unii Europejskiej. Badanie obejmuje okres od roku 2014, tj. od wejścia w życie dyrektywy CRD IV i uwzględnia globalne instytucje o znaczeniu systemowym (global systemically important institutions, G-SIIs) oraz inne instytucje o znaczeniu systemowym (other systemically important institutions, O-SIIs). Duże banki w UE mogą generować ryzyko systemowe zarówno w wymiarze globalnym, jak i lokalnym. Analiza G-SIIs przeprowadzona jest także w ujęciu względnym, tj. w relacji do unijnego PKB (UE27). W przypadku O-SIIs pokazano przede wszystkim zróżnicowanie tych banków pomiędzy państwami członkowskimi oraz ich zależność od G-SIIs. Dla państw Europy Środkowej i Wschodniej, w tym Polski, istotne jest, aby prawo unijne nie faworyzowało dużych banków działających globalnie. Trzeba także wziąć pod uwagę banki działające lokalnie, które odgrywają ważną rolę dla gospodarki krajowej. Przy analizie problemu banków o znaczeniu systemowym potrzebna jest zatem swoboda decyzyjna na szczeblu krajowym.

Treści szkodliwe w postaci obrazu współczesnej kobiety w mediach audiowizualnych

Robert Grochowski — 2025-06-30

Przedmiotem artykułu jest problematyka treści szkodliwych, występujących w mediach audiowizualnych pod postacią przedstawianych w nich kobiet. Odniesiono się tutaj przede wszystkim do obrazu, który może zostać wykorzystany w sposób przyjazny dla naszego oka, albo pozostawić niesmak i zgorszenie, jak w przekazach, gdzie pokazane są półnagie kobiety, pozbawione godności i kobiecego piękna – filmy, seriale, teledyski, reklamy. Celem niniejszych rozważań jest ukazanie problemu, jaki dotyka dziś, w świecie telewizji, współczesnych kobiet, których ciało potrzebne jest tylko i wyłącznie do lepszej sprzedaży medialnego produktu, jak również ukazanie, że kobieta odgrywa bardzo istotną rolę w społeczeństwie, jako matka i żona. W artykule zwrócono szczególną uwagę na: stereotypy kobiecości w telewizji i innych mediach, seksualizację, erotyzm, poziomy zaangażowania widza, konstruktywność medialnych obrazów, influencję, lęk, przemoc i agresję, reifikację, macierzyństwo. W artykule próbowano dowieść tezę, zgodnie z którą płeć piękna w mediach audiowizualnych, traktowana jest bardzo często w sposób instrumentalny, a obrazy tego typu stają się treściowo szkodliwe dla części społeczeństwa współczesnego świata.

Instytucja kultury jako przedsiębiorca

Małgorzata Frysztak — 2025-06-30

Przedmiotem niniejszego artykułu jest kwestia mająca istotne znaczenie praktyczne, a niedostrzegana zarówno w źródłach prawa jak też w literaturze przedmiotu, a mianowicie funkcjonowania państwowych i samorządowych instytucji kultury jako przedsiębiorców. Ma to znaczenie w zakresie prowadzonej przez te instytucje jakkolwiek wyłącznie fakultatywnie i ubocznie działalności gospodarczej (np. handlowej, gastronomicznej czy hotelarskiej). Problem szczególnie istotnie ujawnił się w związku z wprowadzeniem różnorakich form wsparcia przedsiębiorców w okresie epidemii wywołanej wirusem SARS Cov-2.

Wojna na Ukrainie w świetle prasy opiniotwórczej w Polsce na przykładzie tygodnika Do Rzeczy (styczeń-czerwiec 2022)

Magdalena Przybysz-Stawska — 2025-06-30

Celem artykułu jest analiza publikacji na temat wojny na Ukrainie, zapoczątkowanej 24 lutego 2022 r., zamieszczanych na łamach tygodnika opiniotwórczego „Do Rzeczy”. Podstawą badawczą stało się 25 wydań periodyku z okresu od stycznia do czerwca 2022 r. W toku badania wyodrębniono 569 tekstów odpowiadających wskazanemu tematowi. Zastosowano zarówno ilościowe, jak i jakościowe metody badawcze, w tym m.in. podstawową dla podjętego badania analizę zawartości prasy oraz studium przypadku.

Motywy wagnerowskie w powieści Fredericka Marryata pt. Okręt widmo

Joanna Mstowska — 2025-06-30

Celem artykułu jest dokonanie analizy komparatystycznej powieści Fredericka Marryata pt. Okręt widmo oraz opery Richarda Wagnera pt. Latający Holender. Centralny motyw obu, czyli tajemnicze zetknięcie się świata ludzkiego i duchowego oraz nieustanne przenikanie się tych dwóch niewytłumaczalnych i niemożliwych do uchwycenia rzeczywistości, przyczynia się do tego, że omawiane dzieła doskonale wzbogacają oryginalną wersję legendy o Latającym Holendrze o elementy typowo romantyczne. Nie tylko Okręt widmo, ale także Latający Holender, oba rozgrywające się w sferze nadprzyrodzonego porządku, stanowią bardzo ciekawe wariacje na temat znanej legendy. Romantyczne ujęcie motywu Latającego Holendra potęguje tragizm skazanego na zagładę kapitana, pozwalając mu oddziaływać na wyobraźnię czytelników i widzów z niespotykaną dotąd siłą.

Zautomatyzowany umysł. Czy rozwój nowych technologii osłabia nasze zdolności poznawcze?

Miłosz Rajczakowski — 2025-06-30

W artykule przedstawiono kompleksową analizę uzależnienia od smartfona jako zjawiska neurobiologicznego, psychologicznego i społecznego. Omówiono wpływ nadmiernego korzystania z urządzeń mobilnych na funkcjonowanie mózgu, w tym zmiany strukturalne i funkcjonalne w obszarach odpowiedzialnych za pamięć, uwagę, funkcje poznawcze oraz regulację emocji. Podkreślono związek intensywnego użytkowania smartfonów z pogorszeniem zdrowia psychicznego, wzrostem poziomu stresu, lęku, depresji i problemami ze snem. Szczególną uwagę poświęcono zjawiskom FOMO i nomofobii jako kluczowym czynnikom społecznym utrwalającym uzależnienie. W części końcowej przedstawiono skuteczne podejścia terapeutyczne, takie jak terapia poznawczo-behawioralna, psychoedukacja, rehabilitacja fizyczna oraz techniki mindfulness, które mogą wspierać proces leczenia. Artykuł stanowi próbę interdyscyplinarnego ujęcia problematyki i wskazuje na potrzebę dalszych badań oraz edukacji społecznej w zakresie higieny cyfrowej.

Wpływ modelu uczenia Treffingera na zainteresowanie studentów koncepcjami graficznymi w ekonomii

Nehemiah Wokji Gotip — 2025-06-30

W niniejszym badaniu zbadano wpływ modelu uczenia się Treffingera na zainteresowanie uczniów szkół średnich II stopnia ekonomią w stanie Plateau w Nigerii. Populacja objęła 15 554 uczniów szkół średnich II stopnia ekonomii. Zastosowano wieloetapowe techniki doboru próby, aby objąć próbą 183 uczniów szkół średnich II stopnia ekonomii, w tym 92 w grupie eksperymentalnej (43 mężczyzn i 49 kobiet) oraz 93 w grupie kontrolnej (45 mężczyzn i 48 kobiet). Narzędziem do zbierania danych był kwestionariusz opracowany przez badaczy. Do odpowiedzi na pytania badawcze wykorzystano średnią i odchylenie standardowe, a do przetestowania wszystkich hipotez zastosowano analizę kowariancji (ANCOVA) na poziomie istotności 0,05. Wyniki badania ujawniły istotny wpływ na średnie wyniki zainteresowania studentów uczących się koncepcji związanych z wykresami w ekonomii z wykorzystaniem modelu nauczania Treffingera w porównaniu z wynikami studentów uczących się konwencjonalną metodą wykładów. Nie zaobserwowano również istotnego wpływu na średnie wyniki zainteresowania studentów i studentek uczących się koncepcji związanych z wykresami w ekonomii z wykorzystaniem modelu nauczania Treffingera. W badaniu zalecono, aby szkoły i władze oświatowe przyjęły model nauczania Treffingera jako strategię nauczania w celu zwiększenia zainteresowania i zaangażowania uczniów w ekonomię. Nacisk tego modelu na kreatywność i rozwiązywanie problemów może pomóc uczniom lepiej zrozumieć i docenić koncepcje związane z wykresami, a także wiele innych.

Problematyka twierdzeń prawdy w kontekście koła hermeneutycznego i teoretycznego paradygmatu literackiej różnorodności interpretacyjnej

Tomasz Kalaga — 2025-06-30

Tekst analizuje pluralizm współczesnych teorii literackich i stawia pytanie, czy roszczenia do prawdy mają znaczenie przy wyborze teorii interpretacji. Autor pokazuje, że choć wielość podejść bywa uznawana za zaletę, rodzi ona problem interpretacyjnej ważności, szczególnie widoczny na przykładzie krytyki jungowskiej, która formułuje silne, metafizyczne roszczenia do prawdy. Zestawiając Jungianizm z relatywistycznymi stanowiskami (np. neopragmatyzmem), tekst wskazuje na napięcie między teoriami wymagającymi wiary w ich ontologiczne założenia a tymi, które traktują interpretację jako strategię retoryczną. Autor odrzuca metodologiczne rozstrzygnięcie tego sporu i proponuje perspektywę ontologicznej hermeneutyki Heideggera i Gadamera. W jej świetle wybór teorii nie wynika z obiektywnej oceny prawdziwości, lecz z uprzedniej struktury rozumienia i wiary wpisanej w hermeneutyczne koło.