Non-Agricultural Economic Functions of Rural Areas in the Łódzkie Voivodship (1999–2009)

Marcin Wójcik

doi:10.56583/br.1128

Data publikacji : 2013-08-26

Tom 11 Nr 2 (2013)

Pozarolnicze funkcje gospodarcze obszarów wiejskich w województwie łódzkim (1999–2009)

Marcin Wójcik

DOI: https://doi.org/10.56583/br.1128

Abstrakt

Badania funkcjonalne są jednym z najbardziej popularnych sposobów identyfikacji i interpretacji przemian terytorialnych struktur społeczno-gospodarczych. Metody określania struktury funkcjonalnej odpowiednich terytoriów (regionów, miast, wsi) uznaje się za stosunkowo prosty i wygodny sposób przedstawiania ich podstaw gospodarczych. Analiza funkcjonalna, niezależnie od teoretycznego umocowania koncepcji badań, ma wiele zalet. Związane są one przede wszystkim z możliwościami określenia ogólnej, kompleksowej specyfiki gospodarczej określonych terytoriów (miast, wsi). W analizie funkcjonalnej ważną rolę odgrywa określenie roli działalności gospodarczej, a dokładniej jej rangi ekonomicznej w większych całościach tj. w systemach terytorialnych (najczęściej regionalnym i krajowym). Funkcjami osiedli (miast, wsi) są wszystkie działalności społeczno-gospodarcze, niezależnie od ich rangi ekonomicznej i przestrzennej. Działalności gospodarcze (połączone zazwyczaj w grupy statystyczne — sekcje, grupy, podgrupy, itd.) wykonywane w miastach i wsiach są ich funkcjami. Funkcje określają rolę gospodarczą danego obszaru (miasta, gminy wiejskiej). W koncepcji bazy ekonomicznej funkcje gospodarcze dzieli się na dwa sektory: egzogeniczny i endogeniczny. Wielkość sektora egzogenicznego świadczy o sile powiązań osiedla (miasta, wsi). Funkcja egzogeniczna identyfikowana jest z ponadnormatywnym zatrudnieniem (powyżej przyjętego poziomu) w określonych działalnościach. Sektor endogeniczny zaspokaja natomiast potrzeby mieszkańców danego obszaru. Działalności (funkcje) egzogeniczne mają zatem znaczenie systemotwórcze i określają rangę osiedla (miasta, wsi) w systemie terytorialnym. Przeprowadzona analiza rozwoju pozarolniczych funkcji gospodarczych obszarów wiejskich regionu łódzkiego wykazała, że wysoki poziom rozwoju gospodarczego i jednocześnie istotna dywersyfikacja struktury działalności ekonomicznych występuje tylko w nielicznych gminach wiejskich regionu. Zauważono, że następuje systematyczny wzrost znaczenia funkcji pozarolniczych na obszarach wiejskich województwa łódzkiego (1999–2009). Najważniejsze znaczenie systemotwórcze wśród funkcji pozarolniczych ma działalność przemysłowa, handel i naprawy oraz transport i gospodarka magazynowa. Profesjonalne funkcje usługowe nie mają większego znaczenia w strukturze funkcjonalnej. Funkcje pozarolnicze charakteryzują się stosunkowo wysoką koncentracją przestrzenną. Są to przede wszystkim obszary wiejskie aglomeracji łódzkiej, strefy podmiejskie miast oraz bełchatowsko-piotrkowski obszar uprzemysłowiony.

Słowa kluczowe:

non-agricultural activity, economic base theory, rural areas, Łódzkie Voivodship

Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

PDF (English)

Zasady cytowania

Wójcik, M. (2013). Pozarolnicze funkcje gospodarcze obszarów wiejskich w województwie łódzkim (1999–2009). Barometr Regionalny. Analizy I Prognozy , 11(2), 43–50. https://doi.org/10.56583/br.1128

Wskaźniki altmetryczne

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Bański, J., and W. Stola. 2002. Przemiany struktury przestrzennej i funkcjonalnej obszarów wiejskich w Polsce, Studia Obszarów Wiejskich. Warszawa: Polskie Towarzystwo Geograficzne, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN.

Dacko, M. 2007. “Baza ekonomiczna i struktura funkcjonalna gmin woj. Małopolskiego.” Roczniki Naukowe Stowarzyszenia Ekonomistów Rolnictwa i Agrobiznesu no. 9 (2): 57–62.

Jerczyński, M. 1973. “Zagadnienia specjalizacji bazy ekonomicznej większych miast w Polsce.” In Studia nad strukturą funkcjonalną miast, edited by K. Dziewoński, 11–138. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo PAN.

Kamińska, W. 2006. Pozarolnicza działalność gospodarcza w Polsce w latach 1988–2003. Edited by G. Węcławowicz, Prace Geograficzne. Warszawa: IGiPZ PAN.

Kostrowicki, J. 1980. “Układ hierarchiczny typów rolnictwa świata.” Przegląd Geograficzny no. 52 (2): 271–302.

Stola, W. 1987. Klasyfikacja funkcjonalna obszarów wiejskich Polski. Próba metodyczna, Prace Habilitacyjne/Polska Akademia Nauk. Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Suliborski, A. 2001. Funkcje i struktura funkcjonalna miast. Studia empiryczno-teoretyczne. Komentarz do zbioru monotematycznych publikacji stanowiących rozprawę habilitacyjną, Rozprawy Habilitacyjne Uniwersytetu Łódzkiego. Łódź: Wydawnictwo UŁ.

Suliborski, A. 2002. “Funkcjonalne przemiany i integracja systemu miast w regionie łódzkim.” In Struktury i procesy kształtujące łódzki region społeczno-gospodarczy, edited by A. Jewtuchowicz and A. Suliborski, 168–210. Łódź: ZERiOŚ. UŁ. Fundacja Inkubator.

Suliborski, A. 2010. Funkcjonalizm w polskiej geografii miast. Studia nad genezą i pojęciem funkcji. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Suliborski, A., M. Wójcik, and D. Walkiewicz. 2010. “Funkcje i struktura funkcjonalna Łódzkiego Obszaru Metropolitalnego.” In Łódzka metropolia. Problemy integracji gospodarczej, edited by A. Jewtuchowicz and M. Wójcik, 21–39. Łódź: Wydawnictwo Biblioteka.

Śleszyński, P. 2003. “Rozklad przestrzenny dzialalnosci gospodarczej w aglomeracji warszawskiej.” Przegląd Geograficzny no. 75 (3): 403–432.

Wójcik, M. 2004. “Rozwój pozarolniczej działalności gospodarczej w wybranych gminach wiejskich aglomeracji łódzkiej.” In Pozarolnicza działalność gospodarcza na obszarach wiejskich, edited by E. Pałka, 123–136. Warszawa: Polskie Towarzystwo Geograficzne.

Wójcik, M. 2008. Przemiany społeczno-gospodarcze wsi aglomeracji łódzkiej w okresie transformacji ustrojowej. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Wójcik, M. 2010. “Zmiany funkcji obszarów wiejskich w województwie łódzkim w ujęciu koncepcji bazy ekonomicznej (1999–2007).” In Studia nad bazą ekonomiczną miast i rynkiem pracy w województwie łódzkim, edited by M. Wójcik, 57–69. Nowy Sącz: Karpacki Instytut Rozwoju Regionalnego.

Wójcik, M. 2011. “Wiejski obszar peryferyjny w koncepcjach geograficznych.” In Wiejskie obszary peryferyjne — uwarunkowania i czynniki aktywizacji, edited by M. Wesołowska, 19–34. Warszawa: Polskie Towarzystwo Geograficzne. IGiPZ PAN.

Wójcik, M. 2012. “Funkcje gospodarcze jako wyraz rozwoju lokalnych rynków pracy. Próba metodyczna na przykładzie obszarów wiejskich województwa łódzkiego.” In Wiejskie rynki pracy — zasoby, aktywacja, nowe struktury, edited by W. Kamińska and K. Heffner. Warszawa: KPZK PAN.

Zagożdżon, A. 1966. “Zespoły osadnicze o funkcjach nierolniczych jako forma urbanizacji wsi.” In Problemy ewolucji układów osadniczych na tle procesów urbanizacyjnych w Polsce, edited by K. Hryniewicka, 103–128. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.