Żydowskie zwyczaje związane z ciążą i porodem w świetle wybranej literatury etnograficznej z pierwszych dziesięcioleci XX wieku

Karolina Przebieradło

doi:10.56583/sz.2983

Data publikacji : 2025-12-31

Tom 15 (2025)

Żydowskie zwyczaje związane z ciążą i porodem w świetle wybranej literatury etnograficznej z pierwszych dziesięcioleci XX wieku

Karolina Przebieradło

https://orcid.org/0009-0001-2620-2001

DOI: https://doi.org/10.56583/sz.2983

Abstrakt

Czas ciąży, porodu i połogu wiązał się dla kobiety i dziecka z ryzykiem, co skutkowało wykształceniem się licznych wierzeń oraz praktyk ochronnych. W literaturze etnograficznej istnieje jednak niewiele tekstów poświęconych tym zagadnieniom w kontekście kultury Żydów zamieszkujących ziemie dawnej Rzeczypospolitej. Celem artykułu jest analiza, w jaki sposób publikacje etnograficzne z końca XIX i początku XX wieku dokumentowały praktyki i wierzenia związane z tymi zagadnieniami. Przedstawiono w nim stosunek do rodzicielstwa w kulturze żydowskiej, omówiono zakazy i nakazy dotyczące brzemiennych, a także przygotowań do rozwiązania i samego porodu. Wierzenia łączyły ludowe praktyki i myślenie magiczne z religią, ciekawe zagadnienie stanowi kwestia przenikania się kultur. Przeanalizowane publikacje, chociaż ograniczone pod względem ilości i róż-norodności źródeł, ukazują bogactwo tradycji, które kształtowały życie społeczności żydowskich.

Słowa kluczowe:

XX wiek, ciąża, poród, kultura żydowska, literatura etnograficzna, wierzenia, Żydzi polscy

Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Przebieradło, K. (2025). Żydowskie zwyczaje związane z ciążą i porodem w świetle wybranej literatury etnograficznej z pierwszych dziesięcioleci XX wieku. Studia Żydowskie. Almanach, 15, 135–151. https://doi.org/10.56583/sz.2983

Wskaźniki altmetryczne

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

przykazań judaizmu oraz Siedem przykazań rabinicznych i Siedem przykazań dla potomków Noacha, oprac. i tłum. E. Gordon, Kraków-Budapeszt 2009.

Aleksiejuk A., Świętość ludzkiego życia i prokreacja — perspektywa judaizmu, „Nurt SVD”, 2019, nr 1, s. 133–149.

Arcimowicz B., Kobieta w religii — judaizm i karaimizm oraz ich wpływ na rolę kobiety w społeczności, „Kultura i Społeczeństwo”, 52 (2008), nr 3, s. 109–121. DOI: https://doi.org/10.35757/KiS.2008.52.3.7

Bittner-Szewczykowa H., Dziecko wiejskie, „Rocznik Muzeum Etnograficznego w Krakowie”, 9 (1984).

Brzezińska A.W., Specjaliści od kultury ludowej?, „Nauka”, 2009, nr 3, s. 155–172.

Frazer G.J., Złota gałąź. Studia z magii i religii, tłum. H. Krzeczkowski, Warszawa 2002.

Figiel A., Symbolika włosów w polskiej kulturze ludowej, „Zeszyty Wiejskie”, 23 (2017), s. 125–137. DOI: https://doi.org/10.18778/1506-6541.23.08

Nowina-Sroczyńska E., Przezroczyste ramiona ojca. Antropologiczny szkic do studium o magicznych dzieciach, w: Dzieciństwo. Katalog zbiorów Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie, red. A. Broda, A. Grabowska, M. Kunecka, tłum. N. Kreczmar, J. Sielicki, Warszawa 2021, s. 43–81.

Plach E., Feminism and Nationalism on the Pages of „Ewa: Tygodnik” 1928–1933, „Polin. Studies in Polish Jewry”, 18 (2005), s. 241–262. DOI: https://doi.org/10.3828/polin.2005.18.241

Podżorski K., Zakazy i nakazy obejmujące kobietę ciężarną, w: Zwyczaje, obrzędy i wierzenia urodzinowe, cz. 2: Zwyczaje, obrzędy i wierzenia związane z matką i dzieckiem, red. Z. Kłodnicki, A. Pieńczak, Wrocław 2013 (Komentarze do Polskiego Atlasu Etnograficznego, t. 9/2), s. 8–66.

Tuszewicki M., A Frog Under The Tongue. Jewish Folk Medicine in Eastern Europe, transl. J. Taylor-Kucia, London 2021. DOI: https://doi.org/10.2307/j.ctv1hqdjwh

Zadurska O., Ludowy wizerunek dzieci kalekich i jego społeczne konsekwencje, „Litteraria Copernicana”, 23 (2017), nr 3, s. 53–66. DOI: https://doi.org/10.12775/LC.2017.050