Niebezpieczeństwa podróży do Berchtesgaden a idee Dziennika Mód Paryskichpodróży do Berchtesgaden a idee „Dziennika Mód Paryskich”

Tadeusz Półchłopek

doi:10.56583/fs.2982

Data publikacji : 2026-06-30

Tom 19 Nr 1 (2026)

Niebezpieczeństwa podróży do Berchtesgaden a idee Dziennika Mód Paryskichpodróży do Berchtesgaden a idee „Dziennika Mód Paryskich”

dr hab. Tadeusz Półchłopek, prof. UR

https://orcid.org/0000-0002-5225-2096

DOI: https://doi.org/10.56583/fs.2982

Abstrakt

Twórcy najważniejszego prasowego organu krajowego romantyzmu Dziennika Mód Paryskich wobec braku czytelników zainteresowanych rozwojem „literatury umniczej” oraz monopolu wspieranej przez despotyczny rząd Gazety Lwowskiej musiała dostarczyć czytelniczej publiczności tematów ciekawych, a jednocześnie wychowawczo wartościowych przy restrykcyjnej cenzurze. Dołączenie do redaktorskiego zespołu Walentego Chłędowskiego, wieloletniego współpracownika Gazety Lwowskiej, rozpoczęło proces pozyskiwania czytelników. Ważnym etapem w rozwoju pisma była publikacja w pięciu numerach z 1841 roku relacja „Wycieczka do Berchtesgaden”. Podsumowujący wyprawę szósty artykuł utknął w cenzurze za niedopuszczalną satyrę, której przedmiotem był antywzór romantycznych postaw – niemiecki przewodnik. Artykuł ma na celu udowodnić, że pisarze z kręgu Dziennika Mód Paryskich programowo rozprawiali się z literacką konwencją „romantyczności”, propagując romantyczną edukację ludu.

Słowa kluczowe:

niebezpieczeństwa podróży, Walenty Chłędowski, Lwów, Dziennik Mód Paryskich, dyskurs demokratyzujący

Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

PDF
EPUB
HTML

Zasady cytowania

Półchłopek, T. (2026). Niebezpieczeństwa podróży do Berchtesgaden a idee Dziennika Mód Paryskichpodróży do Berchtesgaden a idee „Dziennika Mód Paryskich”. Facta Simonidis, 19(1), 51–69. https://doi.org/10.56583/fs.2982

Wskaźniki altmetryczne

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Bielowski, August. Listy Augusta Bielowskiego do Walentego Chłędowskiego (1840–1841). Wydał Bronisław Czarnik. Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1913.

Bruchnalski, Wilhelm. „Pierwsze utwory Mickiewicza naśladowane w literaturze galicyjskiej 1822–1830”. W Sprawozdanie z czynności Zakładu Narodowego Imienia Ossolińskich za rok 1894. Nakładem Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, 1894.

C[hłędowski], W[alenty]. „Uwagi nad zdaniem P. W. – z Oleska o sposobie sądzenia teatrulwowskiego, tudzież nad rozbiorem komedii «Odludki i poeta»”. Rozmaitości: oddział literacki Gazety Lwowskiej, nr 9 (1827): 72–77.

Ch., W. „Narodowy strój i taniec styryjski”. Dziennik Mód Paryskich, nr 6 (1841): 44–46.

Ch., W. „Treny wieśniaka”. Dziennik Mód Paryskich, nr 9 (1841): 71.

Chłędowski, Kazimierz. Galicja (1843–1880). Do druku przygotował i przypisami opatrzył Antoni Knot. T. 1 z Pamiętniki. Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1951.

[Chłędowski, Kazimierz]. „Walenty Chłędowski”. Tygodnik Illustrowany 12, nr 315, 145–146.

Davies, Norman. Galicja: Historia nie narodowa. Tłumaczenie Bartłomiej Pietrzyk. Znak Horyzont, 2023.

Dembowski, Edward. „Sprawozdanie z piśmienności polskiej w ciągu 1843 w roku”. W Rok 1844: Pod względem oświaty, przemysłu i wypadków czasowych, 1 57–79. N. Kamieński i Spółka, 1844.

Dobrzański, Jan. „Prospekt”. Rada Narodowa, nr 1 (1848): 1.

Dunin Borkowski, Leszek. „«Parafiańszczyzna»: Wizyta pierwsza”. Tygodnik Literacki, nr 5 (1842): 34–40.

[Dunin Borkowski, Leszek]. Cymbalada: Poema heroiczne z wypadków naszego czasu. Nakład autora, 1845.

[Dunin Borkowski, Leszek]. „Uwagi ogólne nad literaturą w Galicji: Artykuł trzeci”. Tygodnik Literacki, nr 49 (1842): 389–390.

[Dunin Borkowski, Leszek]. „Uwagi ogólne nad literaturą w Galicji (Ciąg dalszy)”. Tygodnik Literacki, nr 50 (1842): 396–398.

[Dunin Borkowski, Leszek]. „Wyjątek z rękopisu pod napisem: Powieściarstwo polskie”. Nowiny, nr 24 (1855): 205–206.

Estreicher, Karol. Teatra w Polsce. T. 3. nakł. autora, 1879.

Goszczyński, Seweryn. Listy Seweryna Goszczyńskiego (1823–1875). Zebr. i do druku przygotował Stanisław Pigoń. Polska Akademia Umiejętności, 1937.

Grabowska, Maria. „Legenda romantyczna a współczesność”. W Rozmaitości romantyczne. Państwowy Instytut Wydawniczy, 1978.

„Kalendarz lwowski i Gazeta lwowska: Dokończenie”. Orędownik Naukowy, nr 49 (1843): 389–391.

„Kalendarz lwowski i Gazeta lwowska”. Orędownik Naukowy, nr 48 (1843): 381–383.

Kolbuszewski, Jacek. „«Co wadzi, póki lata nie zajdą leniwe...» Szkic o Alpach w literaturze polskiej (od Jana Kochanowskiego do Wacława Rolicz-Liedera)”. Acta Universitatis Wratislaviensis: Prace Literackie 55 (2015): 35–60.

Kowalczyk, Rafał Wiktor. „«Polityka solna» Rzeczpospolitej szlacheckiej u progu rozbiorów”. Studia z Historii Społeczno-Gospodarczej XIX i XX Wieku 10 (2012): 7–16. https://doi.org/10.18778/2080-8313.10.01.

Kuciak, Agnieszka. Dante romantyków: Recepcja Boskiej Komedii u Mickiewicza, Słowackiego, Krasińskiego i Norwida. Wydawnictwo Naukowe UAM, 2003.

„Listy, w podróży przez Czechy do Wiednia, we wrześniu i październiku r. z. pisane”. Rozmaitości: Pismo dodatkowe do Gazety Lwowskiej, nr 16 (1828): 129–133.

Mickiewicz, Adam. „Do przyjaciół galicyjskich”. W Księgi narodu i pielgrzymstwa polskiego: Pisma polityczne z lat 1832–1835. T. 2 z Pisma prozą, opracowanie Leon Płoszewski. Dzieła 6. Czytelnik, 1950.

Nadolski, Bronisław. „Lwowskie czasopiśmiennictwo literackie w XIX wieku”. W Księga referatów, redakcja Ludwik Bernacki, t. 2. Komitet Organizacyjny Zjazdu, 1936.

Niedziela, Zdzisław. Słowiańskie zainteresowania pisarzy lwowskich w latach 1830–1848. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego: Prace Historycznoliterackie 12. Uniwersytet Jagielloński; Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1966.

„Od Dukli – w połowie listopada: Dokończenie”. Gazeta Lwowska, nr 150 (1843): 995–996.

Pannenkowa, Irena. Walka Galicji z centralizmem wiedeńskim: Dzieje rezolucji Sejmu Galicyjskiego z 24. września 1868. Wydawnictwo Polskie, 1918.

„Pieśni serbskie, Król dębów, Ziewonia”. Przekład Augustyna Bielowskiego. Haliczanin 2 (1830): 217–218, 301.

Pigoń, Stanisław. „Studia literackie”. Literatura, Sztuka, Krytyka 16. Wydawnictwo M. Kot, 1951.

„Poezje Augusta Bielowskiego: Trójziele, Wołoska dziewica (pieśń serbska), Klechda (na gruzach dawnej świątyni)”. Haliczanin 1 (1830): 115–122.

Poklewska, Krystyna. „Jan Dobrzański (1820–1886): Szkic biograficzny”. Prace Polonistyczne 18 (1962): 141–160.

„Przyszła Polska”. Dziennik Mód Paryskich 9, nr 22 (1848): 173–175.

Schnür-Pepłowski, Stanisław. „Krawiec redaktor: Notatka dziennikarska”. W Sami sobie: Książka zbiorowa na rzecz Warszawskiej Kasy Literackiej. Nakładem Warszawskiej Kasy Literackiej, 1900.

Stankiewicz-Kopeć, Monika. Pomiędzy klasycznością a romantycznością: Młodzi autorzy Wilna, Krzemieńca i Lwowa wobec przemian w literaturze polskiej lat 1817–1828. Księgarnia Akademicka, 2021.

Vasilenko, Volodimir. Polskie losy Dantego w wieku XIX: Prolegomena do „Zaginionego” tłumaczenia „Boskiej Komedii” dokonanego przez J. I. Kraszewskiego. Prace Komisji Filologicznej 36. Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, 1993.

„[Walka warunkiem i skutkiem życia]”. Gazeta Powszechna, nr 2 (1848): 1.

Widman, Karol. „Leszek Dunin Borkowski”. Tygodnik Lwowski, nr 4 (1867): 25–26.

Zawadzki, Władysław. Pamiętniki życia literackiego w Galicji. T. 1 z Pamiętniki. Wydawnictwo Literackie, 1961.

Żmigrodzka, Maria. „Polska powieść biedermeierowska”. Pamiętnik Literacki 57, nr 2 (1966): 379–405.