Doświadczenia pielęgniarek intensywnej terapii związane z opieką nad osobami w ostatnim okresie życia w ujęciu etycznym

Krystyna Woźniak; Dorota Ozga; Marzanna Obrzut

doi:10.56583/fs.2989

Data publikacji : 2026-06-30

Tom 19 Nr 1 (2026)

Doświadczenia pielęgniarek intensywnej terapii związane z opieką nad osobami w ostatnim okresie życia w ujęciu etycznym

Krystyna Woźniak

https://orcid.org/0000-0003-3018-1079

dr n. o zdr. Dorota Ozga

https://orcid.org/0000-0002-9457-9388

dr hab. n. med. Marzanna Obrzut, prof. UR

https://orcid.org/0000-0002-1502-4254

DOI: https://doi.org/10.56583/fs.2989

Abstrakt

Celem pracy jest opis doświadczeń pielęgniarek intensywnej opieki związanych z opieką nad pacjentami w ostatnim okresie życia w ujęciu etycznym. Opracowanie oparto na przeglądzie literatury naukowej z lat 2014–2025, obejmującym badania jakościowe, przeglądy systematyczne oraz wytyczne. Analizie poddano aspekty etyczne pracy w oddziałach intensywnej terapii w kontekście dylematów moralnych, stresu etycznego oraz troski o godność pacjenta. Wyniki przeglądu wskazują, że pielęgniarki oddziałów intensywnej terapii (OIT) często doświadczają stresu moralnego wynikającego z uczestnictwa w terapii uporczywej, braku jasnych wytycznych etycznych oraz napięcia między obowiązkiem ratowania życia a troską o dobro i godność pacjenta. Wskazano na potrzebę wprowadzenia szkoleń z etyki, systemowego wsparcia emocjonalnego oraz integracji zasad opieki paliatywnej w oddziałach intensywnej terapii.

Słowa kluczowe:

opieka końca życia, etyka medyczna, pielęgniarka intensywnej terapii, stres moralny, godność pacjenta

Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

PDF
EPUB
HTML

Zasady cytowania

Woźniak, K., Ozga, D., & Obrzut, M. (2026). Doświadczenia pielęgniarek intensywnej terapii związane z opieką nad osobami w ostatnim okresie życia w ujęciu etycznym. Facta Simonidis, 19(1), 381–402. https://doi.org/10.56583/fs.2989

Wskaźniki altmetryczne

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Alanazi, Naif H. „Intensive Care Unit Nurses’ Experiences in Caring for End-of-Life Patients in Saudi Arabia: A Qualitative Study”. International Journal of Environmental Research and Public Health 21, nr 7 (2024): 931. https://doi.org/10.3390/ijerph21070931.

Beauchamp, Tom L. Principles of Biomedical Ethics. 8 wyd. Redakcja James F. Childress. Oxford University Press, 2019.

Beheshtaeen, Fatemeh, Camellia Torabizadeh, Sahar Khaki, Narjes abshorshori i Fatemeh Vizeshfar. „Moral Distress Among Critical Care Nurses Before and During the COVID-19 Pandemic: A Systematic Review”. Nursing Ethics 31, nr 4 (2024): 613–634. https://doi.org/10.1177/09697330231221196.

Bloomer, Melissa J., Kristen Ranse, Leah Adams, Laura Brooks i Alysia Coventry. „‘Time and Life Is Fragile’: An Integrative Review of Nurses’ Experiences After Patient Death in Adult Critical Care”. Australian Critical Care 36, nr 5 (2023): 872–888. https://doi.org/10.1016/j.aucc.2022.09.008.

Damps, Maria, Maksymilian Gajda, Ludwik Stołtny, Małgorzata Kowalska i Ewa Kucewicz-Czech. „Limiting Futile Therapy as Part of End-of-Life Care in Intensive Care Units”. Anaesthesiology Intensive Therapy 54, nr 3 (wrzesień 2022): 279–284. https://doi.org/10.5114/ait.2022.119124.

Di Cristofaro, Fabio, Laura Davoli, Jessica Elisabetta Esposito i Cristina Pedroni. „Nurses’ Moral Distress in Palliative Care: A Systematic Review of Prevalence, Contributing Factors, and Consequences”. Journal of Nursing Advances in Clinical Sciences 2, nr 6 (2025): 335–345. https://doi.org/10.32598/jnacs.2505.1149.

Giannetta, Noemi, Giulia Villa, Loris Bonetti i in. „Moral Distress Scores of Nurses Working in Intensive Care Units for Adults Using Corley’s Scale: A Systematic Review”. International Journal of Environmental Research and Public Health 19, nr 17 (2022): 10640. https://doi.org/10.3390/ijerph191710640.

Houghtaling, Bailey, Matthew Greene, Kaustubh V. Parab i Chelsea R. Singleton. „Improving Fruit and Vegetable Accessibility, Purchasing, and Consumption to Advance Nutrition Security and Health Equity in the United States”. International Journal of Environmental Research and Public Health 19, nr 18 (2022): 11220. https://doi.org/10.3390/ijerph191811220.

International Council of Nurses. „The ICN Code of Ethics for Nurses”, 2021. Dostęp 12 listopada 2025. https://www.icn.ch/sites/default/files/2023-06/ICN_Code-of-Ethics_EN_Web.pdf?utm_source=chatgpt.com.

Jan Paweł II. Encyklika Evangelium Vitae. Libreria Editrice Vaticana, 1995. https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/pl/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_25031995_evangelium-vitae.html.

Kesecioglu, Jozef, Katerina Rusinova, Daniela Alampi i in. „European Society of Intensive Care Medicine guidelines on end of life and palliative care in the intensive care unit”. Intensive Care Medicine 50, nr 11 (październik 2024): 1740–1766. https://doi.org/10.1007/s00134-024-07579-1.

Keskin Kızıltepe, Selin i Zeliha Koç. „Intensive Care Nurses’ Experiences Related to Dying Patients: A Qualitative Study”. OMEGA - Journal of Death and Dying 88, nr 3 (2021): 1016–1030. https://doi.org/10.1177/00302228211051856.

Kisorio, Leah C. i Gayle C. Langley. „Intensive Care Nurses’ Experiences of End-of-Life Care”. Intensive and Critical Care Nursing 33 (2016): 30–38. https://doi.org/10.1016/j.iccn.2015.11.002.

Kübler, Andrzej, Jacek Siewiera, Grażyna Durek, Krzysztof Kusza, Mariusz Piechota i Zbigniew Szkulmowski. „Wytyczne postępowania wobec braku skuteczności podtrzymywania funkcji narządów (terapii daremnej) u pacjentów pozbawionych możliwości świadomego składania oświadczeń woli na oddziałach intensywnej terapii”. Anestezjologia Intensywna Terapia 46, nr 4 (2014): 229–234.

Naczelna Izba Lekarska. Kodeks etyki lekarskiej. Naczelna Izba Lekarska, 2025.

Naczelna Izba Pielęgniarek i Położnych Wydawca. Kodeks etyki zawodowej pielęgniarki i położnej Rzeczypospolitej Polskiej. Naczelna Izba Pielęgniarek i Położnych, 2023.

Ozga, Dorota, Krystyna Woźniak i Piotr Jerzy Gurowiec. „Difficulties Perceived by ICU Nurses Providing End-of-Life Care: A Qualitative Study”. Global Advances in Health and Medicine 9 (2020). https://doi.org/10.1177/2164956120916176.

Palmryd, Lena, Åsa Rejnö i Tove E. Godskesen. „Integrity at End of Life in the Intensive Care Unit: A Qualitative Study of Nurses’ Views”. Annals of Intensive Care 11, nr 1 (2021). https://doi.org/10.1186/s13613-021-00802-y.

Ratnasari, Fransisca Romana, Janet Citra Maria i Yenni Ferawati Sitanggang. „Nurses’ Experiences of End-of-Life Care in ICU”. NERS Jurnal Keperawatan 21, nr 1 (2025): 125–131. https://doi.org/10.25077/njk.v21i1.244.

Rizkianti, Intan, Lurdes Acorta Freitas, Fitri Sesilia i in. „Pengalaman Perawat Dalam Menghadapi Dilema Etik Pada Pasien Paliative Di ICU: A Scoping Review”. MAHESA : Malahayati Health Student Journal 5, nr 7 (2025): 3107–3121. https://doi.org/10.33024/mahesa.v5i7.18922.

Rzeczniku Praw Pacjenta. Standardy postępowania w terapiach medycznych stosowanych w okresie kończącego się życia. T. 4. 2021. https://www.nfz-rzeszow.pl/files/komunikaty/2021/Za%C5%82%C4%85cznik_2.%20standardy%202021%20-%20cz%C4%99%C5%9B%C4%87%20iv.pdf.

World Health Organization. Palliative Care, 5 sierpnia 2020. Dostęp 3 maja 2026. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/palliative-care.

Xu, Dan-Dan, Jin Li, Xin-Bo Ding i in. „Experiences of Providing End-of-Life Care in Adult Intensive Care Units: A Qualitative Study”. BMC Nursing 24, nr 1 (2025): 768. https://doi.org/10.1186/s12912-025-03340-1.

Zespół Ekspertów KEP ds. Bioetycznych. Zaprzestanie terapii daremnej nie może być utożsamiane z eutanazją. 18 czerwca 2018. Dostęp 13 listopada 2025. https://episkopat.pl/doc/180660.zespol-ekspertow-kep-ds-bioetycznych-zaprzestanie-terapii-daremnej-nie-moze-bycutozsamiane-z-eutanazja.