Język Polski
English
Русский
Slovenčina
Hrvatski
„Między dwoma totalitaryzmami”. Wojna, chaos i martyrologia Lublina lat 1944–1945 w zapiskach ks. Józefa Kruszyńskiego
Abstrakt
Artykuł przedstawia wieloaspektową analizę wydarzeń, jakie rozegrały się w Lublinie w latach 1944–1945, ukazanych przez pryzmat egodokumentów ks. Józefa Kruszyńskiego – wikariusza generalnego diecezji lubelskiej, świadka i kronikarza epoki. Autor rekonstruuje dynamikę przemian społeczno‑politycznych, militarnych i martyrologicznych, zestawiając oficjalne narracje propagandowe z osobistymi zapiskami duchownego. Wykorzystane źródła – rękopiśmienne dzienniki liczące ok. 10 tys. kart – pozwalają na szczegółowe odtworzenie m.in. radzieckiego bombardowania Lublina z 11 maja 1944 r., masakry więźniów na Zamku Lubelskim w lipcu 1944 r., napięć społecznych związanych z powrotem ludności żydowskiej oraz prób politycznej instrumentalizacji nabożeństw żałobnych przez PKWN. Szczególnie wstrząsające są opisy autora, np. relacja z nalotu: „Zdawało się, że całe piekło zawisło nad miastem i wypowiedziało mu zagładę” (J. Kruszyński, Dziennik 11, k. 1481–1482). Analiza obejmuje również degradację miejsca pamięci – obozu na Majdanku – w pierwszym roku po wojnie, którą Kruszyński określa jako „wandalizm niesłychany” (J. Kruszyński, Dziennik 15, k. 4781–4782). Artykuł ukazuje Lublin jako przestrzeń zderzenia dwóch totalitaryzmów, a dzienniki duchownego jako wyjątkowe świadectwo granicznego doświadczenia społecznego i narodowego.
Słowa kluczowe:
ks. Józef Kruszyński, egodokumenty, Lublin lata 1944–1945, władza komunistyczna, okupacja hitlerowska, miejsca pamięci narodowejSzczegóły
Bibliografia
Statystyki
Autorzy
Zasady cytowania
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.