Mikrotransakcje oraz zachowania hazardowe w grach cyfrowych – uwarunkowania i profilaktyka w kontekście teorii pozytywnego rozwoju młodzieży

Mateusz Barłóg; Wojciech Buda; Patrycja Jakubaszek

doi:10.56583/fs.3122

Data publikacji : 2026-06-30

Tom 19 Nr 1 (2026)

Mikrotransakcje oraz zachowania hazardowe w grach cyfrowych – uwarunkowania i profilaktyka w kontekście teorii pozytywnego rozwoju młodzieży

dr Mateusz Barłóg

https://orcid.org/0000-0002-3966-159X

Wojciech Buda

https://orcid.org/0009-0009-7073-3473

Patrycja Jakubaszek

https://orcid.org/0009-0002-4970-1783

DOI: https://doi.org/10.56583/fs.3122

Abstrakt

Cel: Celem artykułu jest analiza mechanizmów związanych z funkcjonowaniem lootboxów w grach wideo oraz ich potencjalnych powiązań z zachowaniami o charakterze hazardowym wśród dzieci i młodzieży.

Metoda: Dokonano przeglądu literatury aktualnych wyników badań, raportów oraz scharakteryzowano rozwój mikrotransakcji w branży gier, ze szczególnym uwzględnieniem mechaniki losowych skrzynek z nagrodami oraz ich strukturalnych podobieństw do gier losowych. Omówiono wybrane mechanizmy psychologiczne i behawioralne, a także czynniki rozwojowe, takie jak ograniczona kontrola impulsów czy wpływ grupy rówieśniczej.

Wyniki: Na tej podstawie opracowano model teoretyczny cyklu zachowań związanych z otwieraniem lootboxów. Przedstawiono także kierunki działań profilaktycznych, uwzględniające podejście oparte na pozytywnym rozwoju młodzieży, wskazując na konieczność ograniczania ekspozycji na mechanizmy hazardopodobne poprzez wzmacnianie kompetencji psychospołecznych nastolatków.

Wnioski: Przeprowadzona analiza wskazuje, że mechanizmy typu lootbox, obecne w wielu popularnych grach wideo, wykazują istotne podobieństwa do klasycznych mechanizmów hazardowych, opartych na losowości i systemach wzmocnień.

Słowa kluczowe:

hazard, lootboxy, miktrotransakcje, młodzież, gry wideo, uzależnienia behawioralne, pozytywny rozwój młodzieży

Inne teksty tego samego autora

Mateusz Barłóg, Rafał Tomasik, Interwencja poprzez sport: pozytywny rozwój nastolatków z zaburzeniami ze spektrum autyzmu, a trenującymi tajski boks. Badania w diadzie rodzic-dziecko , Facta Simonidis: Tom 17 Nr 2 (2024)

Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

PDF (English)
EPUB (English)
HTML (English)

Zasady cytowania

Barłóg, M., Buda, W., & Jakubaszek, P. (2026). Mikrotransakcje oraz zachowania hazardowe w grach cyfrowych – uwarunkowania i profilaktyka w kontekście teorii pozytywnego rozwoju młodzieży. Facta Simonidis, 19(1), 403–418. https://doi.org/10.56583/fs.3122

Wskaźniki altmetryczne

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Aronson, Elliot, Wilson. Timothy D., Robin M. Akert, and Samuel R. Sommers. Social Psychology. 9th ed. Always Learning. Pearson, 2015.

Bakiera, Lucyna. “Wychowanie i rodzicielstwo, styl wychowania i styl rodzicielski: Analiza terminologiczna.” Psychologia Wychowawcza 58, no. 16 (2019): 60–72. https://doi.org/10.5604/01.3001.0013.6361. DOI: https://doi.org/10.5604/01.3001.0013.6361

Barłóg, Mateusz. “The Family as a Key Context for Positive Youth Development: Legal, Organizational, and Psychological Opportunities for Integrating the Family Into the Network of Support and Development of Adolescents.” Kwartalnik Naukowy Fides et Ratio 57, no. 1 (2024): 25–30. https://doi.org/10.34766/fetr.v57i1.1258. DOI: https://doi.org/10.34766/fetr.v57i1.1258

Barłóg, Mateusz. “The Theory of Positive Youth Development: Polish Adaptation of the PYDSF and PYD-VSF Questionnaires.” Kwartalnik Naukowy Fides et Ratio 53, no. 1 (2023): 77–84. https://doi.org/10.34766/fetr.v53i1.1146. DOI: https://doi.org/10.34766/fetr.v53i1.1146

Benson, Peter L., Peter C. Scales, Stephen F. Hamilton, and Arturo Sesma. “Positive Youth Development: Theory, Research, and Applications.” In Theoretical Models of Human Development: Theoretical Models of Human Development. Vol. 1 of Handbook of Child Psychology, edited by Richard M. Lerner and William Damon. Wiley, 2007. https://doi.org/10.1002/9780470147658.chpsy0116. DOI: https://doi.org/10.1002/9780470147658.chpsy0116

Boyd, Denise Roberts, and Helen L. Bee. Lifespan Development. 8th ed. Pearson, 2019.

Bronfenbrenner, Urie. Ecology of Human Development: Experiments by Nature and Design. Harvard University Press, 2009.

Cialdini, Robert B. Wywieranie wpływu na ludzi: Teoria i praktyka. 7th ed. Translated by Bogdan Wojciszke. GWP, 2024.

Cudo, Andrzej, Jonathan David, Bernadeta Lelonek-Kuleta, Rafał P. Bartczuk, and Matthew T. Keough. “When Gaming Becomes Like Gambling: The Role of Flow, Immersion, Craving, and Self-control in Risky Loot Box use among Polish gamers.” Journal of Gambling Studies, 2026. https://doi.org/10.1007/s10899-025-10472-1. DOI: https://doi.org/10.1007/s10899-025-10472-1

Delfabbro, Paul H., and Daniel L. King. “Adolescent gambling.” In Adolescent Addiction, 2nd ed., 159–183. Elsevier, 2020. https://doi.org/10.1016/b978-0-12-818626-8.00006-2. DOI: https://doi.org/10.1016/B978-0-12-818626-8.00006-2

Durlak, Joseph A., Rebecca D. Taylor, Kei Kawashima, et al. “Effects of Positive Youth Development Programs on School, Family, and Community Systems.” American Journal of Community Psychology 39, nos. 3–4 (2007): 269–286. https://doi.org/10.1007/s10464-007-9112-5. DOI: https://doi.org/10.1007/s10464-007-9112-5

Lange, Rafał, Agnieszka Wrońska, Agnieszka Ładna, et al. Nastolatki 3.0: Raport z ogólnopolskiego badania uczniów i rodziców. Edited by Rafał Lange. NASK; Państwowy Instytut Badawczy, 2025. Accessed April 15, 2026. https://cyberprofilaktyka.pl/badania/Thinkstat_RAPORT_nastolatki-3_0_ONLINE.pdf.

Lerner, Richard M., Jacqueline V. Lerner, Jason B. Almerigi, et al. “Positive Youth Development, Participation in Community Youth Development Programs, and Community Contributions of Fifth-Grade Adolescents: Findings from the First Wave of the 4-H Study of Positive Youth Development.” The Journal of Early Adolescence 25, no. 1 (2005): 17–71. https://doi.org/10.1177/0272431604272461. DOI: https://doi.org/10.1177/0272431604272461

Ładna, Agnieszka, Karol Kamiński, Konrad Rosłaniec, et al. Nastolatki: Raport z ogólnopolskiego badania uczniów i rodziców – raport badawczy. Edited by Agnieszka Ładna. NASK – Państwowy Instytut Badawczy, 2025. https://www.nask.pl/media/2025/09/Nastolatki_RAPORT-2.pdf.

Maslow, Abraham H. Motivation and Personality: Unlocking Your Inner Drive and Understanding Human Behavior. Prabhat Prakashan, 2023.

Moskalewicz, Jacek, Barbara Badora, Michał Feliksiak, et al. Oszacowanie rozpowszechnienia oraz identyfikacja czynników ryzyka i czynników chroniących hazardu i innych uzależnień behawioralnych – edycja 2018/2019: Raport z badań. CBOS, May 2019. https://kcpu.gov.pl/wp-content/uploads/2022/11/oszacowanie-rozpowszechnienia-oraz-identyfikacja-czynnikow-ryzyka-czynnikow-chroniacych-hazardu-innych-uzaleznien-behawioralnych-edycja-2018-2019.pdf.

Newall, Philip. “Beyond Gambling: The Dangers of Analogistic Reasoning in Addiction Science, and How Loot Box Psychology Should Create Its Own Unique Theory.” Addiction Research & Theory 32, no. 5 (2023): 319–324. https://doi.org/10.1080/16066359.2023.2279082. DOI: https://doi.org/10.1080/16066359.2023.2279082

Ostaszewski, Krzysztof. Zachowania ryzykowne młodzieży w perspektywie mechanizmów resilience. Instytut Psychiatrii i Neurologii, 2014.

Plopa, Mieczysław. Psychologia rodziny: Teoria i badania. 6th ed. Oficyna Wydawnicza ”Impuls”, 2011.

Przeperski, Jarosław. “Nowe paradygmaty w obszarze wsparcia rodziny w środowisku lokalnym w perspektywie umieszczania dzieci w pieczy zastępczej.” In “Pedagogika.” Acta Universitatis Nicolai Copernici 34 (2018): 103–119. https://doi.org/10.12775/aunc_ped.2017.017. DOI: https://doi.org/10.12775/AUNC_PED.2017.017

Roney, Christopher J. R., and Lana M. Trick. “Grouping and Gambling: A Gestalt Approach to Understanding the Gambler’s Fallacy.” Canadian Journal of Experimental Psychology 57, no. 2 (2003): 69–75. https://doi.org/10.1037/h0087414. DOI: https://doi.org/10.1037/h0087414

Rose, I. Nelson, and Robert A. Loeb. Blackjack and the Law. RGE Publications, 1998.

Sharma, Prerna, and Ananya Mahapatra. “Phenomenological Analysis of Maladaptive Daydreaming Associated with Internet Gaming Addiction: A Case Report.” General Psychiatry 34, no. 2 (2021): e100419. https://doi.org/10.1136/gpsych-2020-100419. DOI: https://doi.org/10.1136/gpsych-2020-100419

Skinner, Burrhus F. Science and Human Behavior. B. F. Skinner Foundation, 2005.

Somer, Eli. “Maladaptive Daydreaming: A Qualitative Inquiry.” Journal of Contemporary Psychotherapy 32, nos. 2–3 (2002): 197–212. https://doi.org/10.1023/a:1020597026919. DOI: https://doi.org/10.1023/A:1020597026919

Steinberg, Laurence. “A Social Neuroscience Perspective on Adolescent Risk-Taking.” In Biosocial Theories of Crime, edited by Kevin M. Beaver and Anthony Walsh. Routledge, 2017. DOI: https://doi.org/10.4324/9781315096278-19

Sunstein, Cass R. “Probability Neglect: Emotions, Worst Cases, and Law.” The Yale Law Journal 112, no. 1 (2002): 61–107. https://doi.org/10.2307/1562234. DOI: https://doi.org/10.2307/1562234

Tomić, Nenad Zoran. “Economic Model of Microtransactions in Video Games.” Journal of Economic Science Research 1, no. 1 (2019): 17–23. https://doi.org/10.30564/jesr.v1i1.439. DOI: https://doi.org/10.30564/jesr.v1i1.439

Vasta, Ross, Marshall M. Haith, and Scott A. Miller. Psychologia dziecka. 3rd ed. Edited by Anna Matczak. Translated by Małgorzata Babiuch [i in.] Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 2004.

Walęcka-Matyja, Katarzyna. “Role i funkcje rodziny.” In Psychologia rodziny, edited by Iwona Janicka and Hanna Liberska, 96–114. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2014.

Wardle, Heather, and David Zendle. “Loot Boxes, Gambling, and Problem Gambling Among Young People: Results from a Cross-Sectional Online Survey.” Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking 24, no. 4 (2021): 267–274. https://doi.org/10.1089/cyber.2020.0299. DOI: https://doi.org/10.1089/cyber.2020.0299

Xiang, Guo-Xing, Xiong Gan, Xin Jin, Yan-Hong Zhang, and Cong-Shu Zhu. “Developmental Assets, Self-Control and Internet Gaming Disorder in Adolescence: Testing a Moderated Mediation Model in a Longitudinal Study.” Frontiers in Public Health 10 (2022): 808264. https://doi.org/10.3389/fpubh.2022.808264. DOI: https://doi.org/10.3389/fpubh.2022.808264

Zendle, David, Rachel Meyer, and Nick Ballou. “The Changing Face of Desktop Video Game Monetisation: An Exploration of Exposure to Loot Boxes, Pay to Win, and Cosmetic Microtransactions in the Most-Played Steam Games of 2010–2019.” Edited by José C. Perales. PLOS ONE 15, no. 5 (2020): e0232780. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0232780. DOI: https://doi.org/10.1371/journal.pone.0232780

Zendle, David, Rachel Meyer, Paul Cairns, Stuart Waters, and Nick Ballou. “The Prevalence of Loot Boxes in Mobile and Desktop Games.” Addiction 115, no. 9 (February 2020): 1768–1772. https://doi.org/10.1111/add.14973. DOI: https://doi.org/10.1111/add.14973

Zimbardo, Philip G., and Richard J. Gerrig. Psychologia i życie. 4th ed. Edited by Maria Materska. Translated by Ewa Czerniawska, Małgorzata Guzowska-Dąbrowska, Aleksandra Jaworska-Surma, and Józef Radzicki. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2024.