O sposobach nazwania naukowej wiedzy o rodzinie w kontekście jej pedagogicznego profilu

ks. dr Leszek Waga

doi:10.56583/fs.2954

Published : 2025-12-21

Vol. 18 No. 2 (2025)

On the Ways of Naming Scientific Knowledge About the Family in the Context of Its Pedagogical Profile

ks. dr Leszek Waga

DOI: https://doi.org/10.56583/fs.2954

Abstract

The main objective of this article is to demonstrate the significance of metatheoretical discourses in the field of pedagogy for establishing the foundations of family studies. The background for these analyses is a discussion of methods for naming scientific knowledge generated by this field. The first section is devoted to the concept of family studies in terms of administrative solutions. The second section contains meta-theoretical analyses of the concept of "family sciences," as well as references to analogous discussions concerning the understanding of the term “education sciences.” The third section presents variant definitions of scientific knowledge about the family, together with a critical discussion. The fourth section presents a proposal for the pedagogical profiling of metatheoretical reflections conducted in family studies.

Keywords:

family studies, educational sciences, metatheory of pedagogy, intradisciplinary research, interdisciplinary research

Details

References

Statistics

Authors

Download files

PDF (Język Polski)
EPUB (Język Polski)
HTML (Język Polski)

Citation rules

Waga, K. D. L. (2025). On the Ways of Naming Scientific Knowledge About the Family in the Context of Its Pedagogical Profile. Facta Simonidis, 18(2), 15–32. https://doi.org/10.56583/fs.2954

Altmetric indicators

Cited by / Share

Licence

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.

References

Adamski F., Rodzina. Wymiar społeczno-kulturowy, Kraków 2002.

Beck U., Beck-Gernsheim E., Individualization. Institutionalized Individualism and its Social and Political Consequences, London-Thousand Oaks-New Delhi 2002. DOI: https://doi.org/10.4135/9781446218693

Bielińska-Gardziel I., Stereotyp rodziny we współczesnej polszczyźnie, Warszawa 2009.

Brągiel J., Rodzina – przemiany definicyjne, w: Pedagogika społeczna. Spotkania, trwanie i zmienność, pogranicza, red. A. Walczak, L. Telka, M. Granosik, Łódź 2020, s. 103–113, https://doi.org/10.18778/8142-778-4.08. DOI: https://doi.org/10.18778/8142-778-4.08

Bronk A., Podstawy nauk o religii, Lublin 2003.

Duraj-Nowakowa K., Studiowanie literatury przedmiotu, Kraków 2012.

Kantowicz E., Praca socjalna w Europie. Inspiracje teoretyczne i standardy kształcenia, Olsztyn 2008.

Kawczyńska-Butrym Z., Familiologia – przedmiot, zakres i metodologia badań, „Studia nad Rodziną”, 10 (2006), nr 1–2, s. 163–170.

Kłys J., Nauki o rodzinie, „Studia nad Rodziną”, 5 (2001), nr 1, s. 35–52.

Kojkoł J., Religioznawstwo – drogi ku naukowości. Tradycja i nowoczesność. Ludzie, problemy, metody, „Przegląd Religioznawczy”, 2024, nr 1, s. 169–198, https://doi.org/10.34813/ptr/1.2024.11.

Kościuszko K., O pluralizmie filozofii – polemika z Lyotardem, w: Pluralizm filozofii. Filozofia wobec pluralizmu, red. S. Richert, Olsztyn 2006, s. 39–47.

Kubinowski D., Metodologia badań pedagogicznych między normatywnością a opisowością, w: Krytyka metodologiczna w praktyce tworzenia wiedzy, red. J. Piekarski, D. Urbaniak-Zając, S. Pasikowski, Łódź 2019, s. 79–90. DOI: https://doi.org/10.18778/8142-715-9.04

Kubinowski D., Pedagogiczne myślenie humanistyczne jako kategoria metodologiczna, w: Metodologia pedagogiki zorientowanej humanistycznie, red. D. Kubinowski, M. Nowak, Kraków 2006, s. 171–180.

Kwak A., Od rodziny nuklearnej Talcotta Parsonsa do wielości form życia rodzinnego współcześnie, „Roczniki Nauk Społecznych”, 11(47) (2019), nr 4, s. 129–146, http://dx.doi.org/10.18290/rns.2019.47.4-7. DOI: https://doi.org/10.18290/rns.2019.47.4-7

Magier P., Metateoria pedagogiki chrześcijańskiej, Lublin 2019.

Majdański K., Głos w dyskusji nt. terminu „familiologia” jako określającego zespół nauk o rodzinie, „Studia nad Rodziną”, 10 (2006), nr 1–2, s. 183–186.

Majdański S., Rodzina jako kategoria naturalna i przedmiot badań oraz studiów w polskiej tradycji (szkic naukoznawczy), „Studia nad Rodziną”, 10 (2006), nr 1–2, s. 171–181.

Mastalski J., Pedagogiczne wymiary nauk o rodzinie, w: Nauki o rodzinie w służbie rodziny, red. J. Stala, Kraków 2014, s. 43–56.

Matyjas B., Badania nad rodziną. Perspektywa pedagogiki społecznej, „Pedagogika Społeczna Nova”, 4 (2024),nr 7, s. 29–44, http://dx.doi.org/10.14746/psn.2024.4.7.2. DOI: https://doi.org/10.14746/psn.2024.4.7.2

Matyjas B., Pedagogika rodziny. Aktualna problematyka i nowe obszary badawcze, „Studia z Teorii Wychowania”, 11 (2020), nr 2, s. 81–98, http://dx.doi.org/10.5604/01.3001.0014.3650. DOI: https://doi.org/10.5604/01.3001.0014.3650

Mazan T., Przedmiot formalny nauk o rodzinie w ujęciu interdyscyplinarnym, „Studia nad Rodziną”, 16 (2012), nr 1–2, s. 87–107.

Mierzwiński B., Głos w dyskusji na konferencji naukowej „Familiologia w systemie nauk”, „Studia nad Rodziną”, 10 (2006), nr 1–2, s. 187–188.

Nowak M., Metodologia pedagogiki między „naukowością/teoretycznością” a „praktycznością”, w: Metodologia pedagogiki zorientowanej humanistycznie, red. D. Kubinowski, M. Nowak, Kraków 2006, s. 145–170.

Nowak M., Pedagogiczny profil nauk o wychowaniu. Studium z odniesieniami do pedagogiki pielęgniarstwa, Lublin 2012.

Nowak M, Podstawy pedagogiki otwartej. Ujęcie dynamiczne w inspiracji chrześcijańskiej. Lublin 2000.

Opozda D., Interdyscyplinarność i intradyscyplinarność w pedagogice rodziny, „Paedagogia Christiana”, 34 (2014), nr 2, s. 169–183, http://dx.doi.org/10.12775/PCh.2014.029. DOI: https://doi.org/10.12775/PCh.2014.029

Opozda D., Pedagogiczna refleksja nad rodziną między dążeniem do integracji i specjalizacji wiedzy (na przykładzie rozwoju pedagogiki rodziny w Instytucie Pedagogiki Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II), „Roczniki Pedagogiczne”, 12(48) (2020), nr 4, s. 17–28, https://doi.org/10.18290/rped20124-2. DOI: https://doi.org/10.18290/rped20124-2

Opozda D., Pedagogika rodziny – refleksja nad konceptualizacją przedmiotu poznania, w: Pedagogika rodziny. Podejście systemowe, t. 1: Familiologia, red. M. Marczewski i in., Gdańsk 2016, s. 41–51.

Opozda D., Struktura i treść jednostkowej wiedzy o wychowaniu. Studium pedagogiczne wiedzy rodziców i jej korelatów, Lublin 2012.

Ozorowski M., Historia starań o utworzenie dyscypliny nauki o rodzinie w Polsce, w: Nauki o rodzinie w służbie rodziny, red. J. Stala, Kraków 2014, s. 79–96.

Palka S., Metodologia. Badania. Praktyka pedagogiczna, Gdańsk 2006.

Parzyszek M., Pedagogika rodziny jako subdyscyplina pedagogiczna o charakterze teoretycznym i empirycznym. Z doświadczeń Instytutu Pedagogiki Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, „Roczniki Pedagogiczne”, 12(48) (2020), nr 4, s. 5–16, https://doi.org/10.18290/rped20124-1. DOI: https://doi.org/10.18290/rped20124-1

Pieter J., Zarys metodologii pracy naukowej, Warszawa 1975.

Suchodolski B., Trzy pedagogiki, Warszawa 1970.

Szczepański J., Elementarne pojęcia socjologii, wyd. 2, Warszawa 1970.

Śliwerski B., Nauki o wychowaniu a pedagogika, „Nauki o Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne”, 1 (2015), nr 1, s. 14–41.

Śliwerski B., Wnuk-Lipiński E., Nauki o rodzinie, w: Nauki o rodzinie w służbie rodziny, red. J. Stala, Kraków 2014, s. 97–124.

Tyszka Z, Rodzina we współczesnym świecie, Poznań 2002.

Waga L., Paradygmaty badań w naukach o rodzinie w kontekście współczesnych dyskursów metodologicznych w pedagogice, „Roczniki Pedagogiczne”, 17(53) (2025), nr 4, s. 9–22, https://doi.org/10.18290/rped25174.1. DOI: https://doi.org/10.18290/rped25174.1

Waga L., Pojęcie interdyscyplinarności w pracy socjalnej. Integrująca rola pedagogiki w budowaniu teorii pracy socjalnej, „Viae Educationis. Studies of Education and Didactics”, 2 (2023), nr 4, s. 43–50, https://doi.org/10.15804/ve.2023.04.05. DOI: https://doi.org/10.15804/ve.2023.04.05

Waga L., Związek teorii z praktyką w problematyce rodzin zastępczych w wybranych czasopismach pedagogicznych, w: Rodzicielstwo zastępcze w dobie przemian – założenia i rzeczywistość, red. P. Kaszubska-Dziergas, Opole 2024, s. 69–83.

Zdybicka Z.J., Czym jest religioznawstwo?, „Roczniki Filozoficzne”, 35 (1987), z. 1, s. 283–292.

Zellma A., Kształcenie na kierunku nauki o rodzinie w kontekście współczesnej polskiej polityki społecznej, „Studia Warmińskie”, 54 (2017), s. 195–221, https://doi.org/10.31648/sw.68. DOI: https://doi.org/10.31648/sw.68

Żukiewicz A., „Nauki o rodzinie” – racja istnienia w świetle społecznych potrzeb XXI wieku. „NoR” – autonomia dziedziny, „Family Forum”, 2024, s. 587–597, https://doi.org/10.25167/FF/5539. DOI: https://doi.org/10.25167/FF/5539

Żukiewicz A., „Nauki o rodzinie” w systemie nauki polskiej. Wstęp do dyskursu o dziedzinie i dyscyplinach naukowych, „Family Forum”, 2023, s. 517–534, https://doi.org/10.25167/FF/5063. DOI: https://doi.org/10.25167/FF/5063

Żyromski M., Patriarchalna rodzina rzymska – mit czy rzeczywistość?, „Roczniki Socjologii Rodziny”, 18 (2007), s. 131–141.

Netografia

Organisation for Economic Co-operation and Development, Revised Fields of Science and Technology, 2007, https://web-archive.oecd.org/2012-06-15/138575-38235147.pdf [dostęp: 6.10.2025].

Wykaz dziedzin nauki i technik według klasyfikacji OECD, https://nawa.gov.pl/images/Lista-OECD---PL.docx.pdf [dostęp: 6.10.2025].