Niebezpieczeństwa przymusowej podróży na Syberię w relacjach dziewiętnastowiecznych polskich zesłańców

Mariusz Chrostek

doi:10.56583/fs.2622

Published : 2024-06-30

V. 17 N. 1 (2024)

Niebezpieczeństwa przymusowej podróży na Syberię w relacjach dziewiętnastowiecznych polskich zesłańców

Mariusz Chrostek

https://orcid.org/0000-0003-4679-796X

DOI: https://doi.org/10.56583/fs.2622

Abstract

Opisy przymusowej podróży na Syberię zajmują sporo miejsca w pamiętnikach i listach Polaków zsyłanych tam w XIX wieku. Drogę liczącą tysiące kilometrów pokonywano kibitką, czasem statkiem, po 1863 roku pewne odcinki koleją, ale najczęściej pieszo. Kibitki pędziły bardzo szybko i nieraz zdarzały się śmiertelne wypadki. Podczas wielomiesięcznego marszu skazani doświadczali wielu niebezpieczeństw: udręki ciężkich kajdan (żelazo powodowało rany; ludzi różnej postury i wieku przykuwano do wspólnych drągów), głodu, zimna. Niebezpieczna okazywała się przyroda (mrozy, wichury, powodzie, upały). Wszyscy (także kobiety i dzieci) byli narażeni na piekło noclegów na tzw. etapach (straszliwy brud, smród, zaduch, wielka plaga robactwa, nieopisana ciasnota, załatwianie potrzeb fizjologicznych na podłodze obok innych śpiących – przyczyna chorób, epidemii). Zesłańcy byli narażeni na okrucieństwo rosyjskiego konwoju (dotkliwe bicie). Poczucie niebezpieczeństwa potęgowała obawa o własny los i strach towarzyszący przekraczaniu granicy Europy i Azji.

Dettagli

Riferimenti bibliografici

##plugins.themes.libcom.statistics##

Authors

Download files

PDF (Język Polski)

Citation rules

Chrostek, M. (2024). Niebezpieczeństwa przymusowej podróży na Syberię w relacjach dziewiętnastowiecznych polskich zesłańców. Facta Simonidis, 17(1), 131–154. https://doi.org/10.56583/fs.2622

Altmetric indicators

##plugins.themes.libcom.share##

Licence

Questo lavoro è fornito con la licenza Creative Commons Attribuzione - Non commerciale - Condividi allo stesso modo 4.0 Internazionale.

Riferimenti bibliografici

Chrostek M., Przekraczanie Uralu – bramy Syberii. Zdrowy rozsądek wobec mitologizacji i stereotypów w relacjach zesłańców, w: Polacy w nauce i kulturze Tomska oraz Syberii Zachodniej, red. A. Kuczyński, M. Marczyk, Wrocław 2008, s. 57-74.

Chrostek M., Romantyczny wizerunek zesłańca i jego miejsce w literaturze dziewiętnastowiecznej, w: Literatura i jej konteksty. Prace ofiarowane Czesławowi Kłakowi, red. J. Rusin, K. Maciąg, Rzeszów 2005, s. 184-207.

Chrostek M., Tyfus, ospa, cholera i inne choroby jako doświadczenia polskich zesłańców na Syberii w XIX wieku, „Tematy i Konteksty”, 16 (2021), nr 11: Literatura wobec kryzysu epidemii, red. A. Jamrozek-Sowa, W. Maryjka, G. Trościński, s. 315-342. DOI: https://doi.org/10.15584/tik.2021.20

Chrostek M., „Życie żołnierza jest marszem przez rózgi i policzki”. Traumatyczne wspomnienia polskich zesłańców politycznych wcielonych do Korpusu Kaukaskiego i Orenburskiego w I połowie XIX wieku, „Tematy i Konteksty”, 18 (2023), nr 13: Meandry wolności, s. 149-164. DOI: https://doi.org/10.15584/tik.2023.9

Janik M., Dzieje Polaków na Syberii, Kraków 1928 [reprint: Wrocław 1991].

Jewsiewicki W., Batyr. O Janie Witkiewiczu (1808-1839), Warszawa 1983.

Jewsiewicki W., Na syberyjskim zesłaniu, Warszawa 1959.

Kaczyńska E., Ludzie ukarani. Więzienia i system kar w Królestwie Polskim 1815-1914, Warszawa 1989.

Kaczyńska E., Syberia. Największe więzienie świata (1815-1914), Warszawa 1991.

Kuczyński A., Syberia. Czterysta lat polskiej diaspory, Wrocław 1993.

Skok H., Polacy nad Bajkałem 1863-1883, Warszawa 1974.

Śliwowska W., Polscy zesłańcy polityczni na Syberii w pierwszej połowie XIX wieku. Mity i rzeczywistość, „Przegląd Wschodni”, 1 (1991), z. 2, s. 239-266.