Ukraińcy a sprawa rewindykacji narodowej Kałakutów na Lubelszczyźnie podczas I i II wojny światowej

Andrzej Bożyk

doi:10.56583/fs.237

##plugins.themes.libcom.datePublished## : 2013-12-31

Том 6 № 1 (2013)

Ukraińcy a sprawa rewindykacji narodowej Kałakutów na Lubelszczyźnie podczas I i II wojny światowej

Andrzej Bożyk

DOI: https://doi.org/10.56583/fs.237

Анотація

Artykuł dotyczy problemu rewindykacji narodowej ludności kałakuckiej na Lubelszczyźnie. Chełmsko-podlascy konwertyci (ukaz tolerancyjny z 1905 r.) na rzymski-katolicyzm określani przez ludność pozostałą przy prawosławiu mianem Kałakutów, początkowo zachowywali tradycyjną kulturę ruską, w postaci języka i kultury materialnej. Z drugiej strony proces krystalizowania się świadomości narodowej w obrębie tej ludności ewoluował stopniowo ku opcji polskiej. Ukraińcy podejmowali w okresie I oraz II wojny światowej próby neutralizacji tego procesu. Jednak z powodu słabości ruchu ukraińskiego na tych terenach, polskiej kontrakcji, jak i ze względu na wpływ czynników zewnętrznych, program rewindykacji narodowej Kałakutów nie przyniósł pozytywnych rezultatów

Статті цього автора (авторів), які найбільше читають

Andrzej Bożyk, Konflikt polsko-ukraiński na południowo-wschodniej Lubelszczyźnie podczas okupacji niemieckiej w świetle badań polskich i ukraińskich po 1989 roku , Facta Simonidis: Том 1 № 1 (2008)

Подробиці

Посилання

##plugins.themes.libcom.statistics##

##plugins.themes.libcom.about_authors##

##plugins.themes.libcom.download_files##

PDF (Język Polski)

##plugins.themes.libcom.cit_rules##

Bożyk , A. (2013). Ukraińcy a sprawa rewindykacji narodowej Kałakutów na Lubelszczyźnie podczas I i II wojny światowej . Facta Simonidis, 6(1), 191–212. https://doi.org/10.56583/fs.237

##plugins.themes.libcom.altmetric##

##plugins.themes.libcom.share##

##plugins.themes.libcom.licence##

Ця робота ліцензується відповідно до Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.

Посилання

Andrusiak M., Na marginesie artykułu p. H. I. Łubieńskiego pt. „Chełmszczyzna a Kościół Grecko-Katolicki w Galicji”, „Biuletyn Polsko-Ukraiński”, 1934, nr 46.

Arlt F., Die Ukrainische Gruppe in General Gouvermment, Krakau 1940.

Bericht von W., Kubijowytsch über seinen dienstlichen Aufenthalt im Distrikt Lublin und Warschau, in: The correspondence of the Ukrainnian Central Committe in Cracow and Lviv with the German Authorites 1939-1944, Hrsg. V. Veryha, Bd. 1, Edmonton-Toronto 2000.

Białokozowicz B., Mikołaj Jańczuk 1859-1921. Podlaskie skrzyżowanie tradycji słowiańskich, Olsztyn 1996.

Bożyk A., Cerkiew w cieniu konkwisty, „Nad Buhom i Narwoju”, 2008, nr 4.

Cabaj J., Ukraińska Hromada w Białej Podlaskiej (1917-1918), w: Rok 1918 na Podlasiu, red. A. Kołodziejczyk, K. Pindla, Siedlce 2001.

Chelmer Nachrichten-Wiadomości Chełmskie, 1939 nr 1.

Domańska J., Sytuacja unitów w Królestwie Polskim w XIX w., w: Unia brzeska i jej następstwa (materiały sesji naukowej), Gdańsk 1991.

Dylągowa H., Dzieje Unii Brzeskiej, Warszawa-Olsztyn 1996.

Encyclopedia of Ukraine, vol. 3, Buffalo-London-Toronto 1984.

Gil A., Historia w służbie idei narodowej. Wydarzenia 1874 roku na Podlasiu w ocenie polskiej, ukraińskiej i rosyjskiej, „Rocznik Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej”, 2 (2004).

Gil A., Prawosławna eparchia chełmska do 1596 roku, Lublin-Chełm 1999.

Grabowski R., Likwidacja unickiej diecezji chełmskiej i próby jej wznowienia, „Nasza Przeszłość”, 1989, nr 71. DOI: https://doi.org/10.52204/np.1989.71.255-309

Grelka F.M., Ukrainizacja w dobie podporządkowania ras. Ukraiński Komitet Centralny w Generalnej Guberni w latach 1939-1941, „Biuletyn Południowo-Wschodniego Instytutu Naukowego w Przemyślu”, 2002, nr 8.

Hawryluk J., Kraje ruskie, Bielsk. Mielnik, Drohiczyn, Kraków 1999.

Ideologia ruskiego ruchu narodowego Galicji Wschodniej w latach 1848-1863, „Studia Historyczne”, 1983, z. 4.

Kolberg O., Dzieła wszystkie, t. 33, Warszawa 1977.

Kołbuk W., Duchowieństwo unickie w Królestwie Polskim wobec polskich poczynań niepodległościowych, w: Chrześcijański Wschód i kultura polska, red. R. Łużny, Lublin 1989.

Kołbuk W., Przechodzenie unitów na obrządek łaciński w diecezji chełmskiej w XIX w., w: Dzieło chrystianizacji Rusi Kijowskiej i jego konsekwencje w kulturze Europy, red. R. Łużny, Lublin 1988.

Kołbuk W., Kwestia chełmska 1839-1918. Między polityką a religią, w: Kościoły wschodnie, red. J. Drabina, Lublin 2001.

Konefał J., Towarzystwo Opieki nad Unitami, „Chrześcijanin w Świecie”, 1983, nr 114.

Kupianowicz G., Ukraińskie życie kulturalno-oświatowe i ekonomiczne na Chełmszczyźnie i południowym Podlasiu w latach 1918-1926, „Rocznik Chełmski”, 5 (1995).

Kuprianowicz G., Od „kultury ojców” do kultury ogólnonarodowej (aspekt funkcjonowania literatury) – casus Podlasia Południowego, „Nad Buhom i Narwoju”, 2000, nr 5.

Kwartalnik Historyczny, 1981, nr 4.

Kuprianowicz G., Projekty „rozwiązania” kwestii ukraińskiej na Chełmszczyźnie i Południowym Podlasiu w drugiej połowie lat trzydziestych XX wieku, w: Волинь і Холмщина 1938-1947 рр.: польсько-українське протистояння та його відлуння. Дослідження, документи, спогади, red. Я. Iсаєвич, Львів 2003.

Lewandowski J., Królestwo Polskie pod okupacją austriacką 1914-1918, Warszawa 1981.

Lewandowski J., Likwidacja obrządku greckokatolickiego w Królestwie Polskim w latach 1864-1875, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska”, 21 (1966).

Lewandowski J., Sprawa chełmska. Dramat pogranicza, „Kamena”, 1990, nr 2.

Łubieński H.I., Chełmszczyzna a Kościół Grecko-Katolicki w Galicji, „Biuletyn Polsko-Ukraiński”, 1934, nr 43.

Mańkowski Z., Dokument w kwestii ukraińskiej, „Akcent”, 1990, nr 1-2.

Niebielski E., Ksiądz Jan Kaliński-ostatni obrońca Unii na stolicy biskupiej chełmskiej, „Rocznik Chełmski”, 1 (1995).

Pelica G.J., Kościół prawosławny w województwie lubelski (1918-1939), Lublin 2009.

Roszczenko M., Unia a świadomość narodowa mieszkańców Podlasia i Chełmszczyzny, w: Unia brzeska i jej następstwa (materiały sesji naukowej), Gdańsk 1991.

Rzemieniuk F., Unici Polscy 1596-1946, Siedlce 1998.

Skowronek J., Ziemia Bialska w polskim ruchu narodowym do 1864 r., w: Z nieznanej przeszłości Białej i Podlasia, red. T. Krawczak, T. Wasilewski, Biała Podlaska 1990.

Społeczne uwarunkowania formowania się ukraińskiej świadomości narodowej w Galicji Wschodniej w latach 1830-1863, „Kultura i Społeczeństwo”, 1981, nr 1-2.

Sziling J., Kościoły chrześcijańskie w polityce niemieckich władz okupacyjnych w Generalnym Gubernatorstwie (1939-1945), Toruń 1988.

Wilkowski E., Unici na ziemi chełmskiej w latach 1875-1905. Wybrane zagadnienia, „Rocznik Chełmski”, 4 (1998).

Wysocki R., Związek Wyzwolenia Ukrainy a sprawa przynależności państwowej Chełmszczyzny w latach 1914-1917, „Rocznik Chełmski”, 11 (2007).

„Zanim wróciła Polska”. Martyrologium ludności unickiej na Podlasiu w latach 1866-1905 w świetle wspomnień, red. T. Krawczak, Warszawa 1994.

Від депортації до депортації. Суспільно-політичне життя холмсько-підляських українців (1915–1947). Дослідження. Спогади. Документи, ed. Ю. Макар et al., t. 1, Чернівці-Букрек 2011.

Кубійович В., Українці в Генеральній Губернії 1939-1941, Chicago 1975.

Купрянович Г., Український етнос на Холмщинi і Підляшшi у XIX-XX ст., в: Холмщинa і Підляшшя історико – етнографічне дослідження, red. В. Борисенко, Київ 1997.

Левицький К., Історія визвольних змагань галицьких українців підчас світової війни 1914-1918, Львів 1928.

Марчак I., З мучеництва Холмщини на Білгорайщині, Вініпег 1957.

Олесiюк T., „Дещо про калакутів”, „Український Православний Календар”, Нью-Йорк 1959.

Пастернак Я., Нарис історії Холмщини і Підляшшя (Новіші часи), Winipeg-Toronto 1989.

Кубійович В., Жуковський А., Карта України, мірило 1:2 000 000, Мюнген-Париж 1978, mapa.