„Światło wszech wieków, Jezu świątobliwy, / bądź posileniem pielgrzymowi Twemu!” Refleksja o niebezpieczeństwach podróży w poezji Sebastiana Grabowieckiego

Katarzyna Kaczor-Scheitler

doi:10.56583/fs.2749

##plugins.themes.libcom.datePublished## : 2025-06-27

Том 18 № 1 (2025)

„Światło wszech wieków, Jezu świątobliwy, / bądź posileniem pielgrzymowi Twemu!” Refleksja o niebezpieczeństwach podróży w poezji Sebastiana Grabowieckiego

Katarzyna Kaczor-Scheitler

https://orcid.org/0000-0003-3955-138X

DOI: https://doi.org/10.56583/fs.2749

Анотація

Głównym tematem artykułu są wybrane utwory z Setnika rymów duchownych Sebastiana Grabowieckiego, odczytywane w aspekcie ziemskiego pielgrzymowania i niebezpieczeństw podróży. Punktem wyjścia rozważań jest problematyka przemijania i kruchości życia ludzkiego, podjęta w Biblii, pismach myślicieli chrześcijańskich i starożytnych oraz poezji polskiego baroku. Uwaga skoncentruje się na niebezpieczeństwach podróży wynikających głównie z poczucia grzechu oraz na losie człowieka wygnańca, któremu dzięki Chrystusowi nadany został kierunek jego pielgrzymowania – powrót do utraconego przez grzech pierworodny królestwa niebieskiego. Artykuł dopełnią uwagi na temat poetyckiego obrazowania w Setniku rymów duchownych (metafor morskich, paralel, puent, alegorii i symboli łaski Bożej, opisów stanów wewnętrznego udręczenia, wizji głębi, przepaści oddzielającej człowieka od Boga itd.), będącego odzwierciedleniem poezji wczesnego baroku.

Подробиці

Посилання

##plugins.themes.libcom.statistics##

##plugins.themes.libcom.about_authors##

##plugins.themes.libcom.download_files##

PDF (Język Polski)
ePUB (Język Polski)
HTML (Język Polski)

##plugins.themes.libcom.cit_rules##

Kaczor-Scheitler, K. (2025). „Światło wszech wieków, Jezu świątobliwy, / bądź posileniem pielgrzymowi Twemu!” Refleksja o niebezpieczeństwach podróży w poezji Sebastiana Grabowieckiego. Facta Simonidis, 18(1), 253–274. https://doi.org/10.56583/fs.2749

##plugins.themes.libcom.altmetric##

##plugins.themes.libcom.share##

##plugins.themes.libcom.licence##

Ця робота ліцензується відповідно до Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.

Посилання

Bartnik C., Chrystologia świata w Prologu Ewangelii św. Jana, „Studia Theologica Varsaviensia”, 48 (2010), nr 2, s. 11–19.

Borowski W., Psalmy. Komentarz biblijno-ascetyczny, Kraków 1983.

Curtius E.R., Literatura europejska i łacińskie średniowiecze, tłum. i oprac. A. Borowski, Kraków 1997.

Domański J., Z dawnych rozważań o marności i pogardzie świata oraz nędzy i godności człowieka, Warszawa 1997.

Goliński J.K., „Vanitas”. O marności w literaturze i kulturze dawnej, Warszawa 1996.

Gryglewicz F., Niezwyczajne szczegóły w Ewangelii św. Jana, „Roczniki Teologiczno-Kanoniczne”, 13 (1966), z. 1, s. 95–104.

Grześkowiak R., Wprowadzenie do lektury, w: K. Twardowski, Łódź młodzi z nawałności do brzegu płynąca, wyd. R. Grześkowiak, Warszawa 1998 (Biblioteka Pisarzy Staropolskich, t. 11), s. 5–24.

Hanusiewicz M., Świat podzielony. O poezji Sebastiana Grabowieckiego, Rzym–Lublin 1994.

Hernas C., Barok, wyd. 5 zm. i rozszerz., Warszawa 1998.

Kotarska J., Topos „theatrum mundi” w poezji przełomu XVI i XVII wieku, w: Przełom wieków XVI i XVII w literaturze i kulturze polskiej, red. B. Otwinowska, J. Pelc, Wrocław 1984 (Studia Staropolskie, t. 52), s. 145–169.

Kotarski E., Sarmaci i morze. Marynistyczne początki w literaturze polskiej XVI–XVII wieku, Warszawa 1995.

Kowzan J., Quattuor hominum novissima. Dzieje serii tematycznej czterech rzeczy ostatecznych w literaturze staropolskiej, Siedlce 2003.

Kräzel H., Pielgrzymka odkryta na nowo, „Ateneum Kapłańskie”, 1988, nr 476, s. 113–124.

Krokiewicz A., Zarys filozofii greckiej. Od Talesa do Platona, Warszawa 1971.

Künstler-Langner D., Idea „vanitas”, jej tradycje i toposy w poezji polskiego baroku, Toruń 1993.

Lenart M., Spór duszy z ciałem i inne wierszowane spory w literaturze staropolskiej na tle tradycji średniowiecznej, Opole 2002 (Studia i Monografie, nr 299).

Léon-Dufour X. (red.), Słownik teologii biblijnej, tłum. K. Romaniuk, wyd. 3, Poznań 1990.

Lichański J.Z., Metafora: analiza zjawiska na przykładzie polskiej poezji wczesnobarokowej, „Prace Polonistyczne”, ser. 39, 1983, s. 205–228.

Litwornia A., Sebastian Grabowiecki. Zarys monograficzny, Wrocław 1976.

Lurker M., Słownik obrazów i symboli biblijnych, tłum. K. Romaniuk, Poznań 1989.

Merleau-Ponty M., Słowo i ciało w ekspresji, tłum. S. Cichowicz, w: Proza świata. Eseje o mowie, wybór i wstęp S. Cichowicz, Warszawa 1976, s. 80–115.

Merleau-Ponty M., Widzialne i niewidzialne, tłum. M. Kowalska, J. Migasiński, R. Lis, I. Lorenc, Warszawa 1996.

Mrowcewicz K., Wprowadzenie do lektury, w: S. Grabowiecki, Rymy duchowne, wyd. K. Mrowcewicz, Warszawa 1996 (Biblioteka Pisarzy Staropolskich, t. 5), s. 5–11.

Muszyński H., „Prawda” jako termin teologiczny w pismach św. Jana, w: Egzegeza Ewangelii św. Jana, red. F. Gryglewicz, Lublin 1976, s. 141–159.

Nowicka-Jeżowa A., „Homo viator – mundus-mors”. Studia z dziejów eschatologii w literaturze staropolskiej, t. 1: Medytacja eschatologiczna w literaturze XVI–XVIII wieku, Warszawa 1988.

Pelc J., Obraz – słowo – znak. Studium o emblematach w literaturze staropolskiej, Wrocław 1973.

Prejs M., Poezja późnego baroku. Główne kierunki przemian, Warszawa 1989.

Przygoda W., Pastoralny wymiar pielgrzymowania, w: „Homo viator”. Człowiek – duszpasterstwo – Kościół. Od pielgrzymki do ekologii, red. J. Brusiło, Kraków 2022, s. 147–167. DOI: https://doi.org/10.15633/9788363241414.03

Skwarczyńska S., Topos „Ubi sunt qui ante nos fuerant?” oraz styczne z nim formacje treściowo-formalne w poezji europejskiego kręgu kulturowego, w: S. Skwarczyńska, W orbicie literatury, teatru, kultury naukowej, Warszawa 1985, s. 80–150.

Szymik J., W światłach Wcielenia. Chrystologia kultury, Katowice–Ząbki 2004.

Tatarkiewicz W., Historia filozofii, wyd. 8, t. 1, Warszawa 1978.

Tresmontant C., Esej o myśli hebrajskiej, Kraków 1996.

Urbański P., Czy rzeczywiście kwietyzm? O naturze i łasce w „Rymach duchownych” Sebastiana Grabowieckiego, „Pamiętnik Literacki”, 86 (1995), z. 2, s. 3–24.

Włodarski M., Ars moriendi w literaturze polskiej XV i XVI w., Kraków 1987.

Załęski J., Główne myśli teologiczne w Listach św. Jana, „Warszawskie Studia Teologiczne”, 10 (1997), s. 427–434.