Problematyka twierdzeń prawdy w kontekście koła hermeneutycznego i teoretycznego paradygmatu literackiej różnorodności interpretacyjnej

Tomasz Kalaga

doi:10.56583/frp.3141

Data publikacji : 2025-06-30

Nr 22 (2025)

Problematyka twierdzeń prawdy w kontekście koła hermeneutycznego i teoretycznego paradygmatu literackiej różnorodności interpretacyjnej

Tomasz Kalaga

https://orcid.org/0000-0002-8648-4004

DOI: https://doi.org/10.56583/frp.3141

Abstrakt

Tekst analizuje pluralizm współczesnych teorii literackich i stawia pytanie, czy roszczenia do prawdy mają znaczenie przy wyborze teorii interpretacji. Autor pokazuje, że choć wielość podejść bywa uznawana za zaletę, rodzi ona problem interpretacyjnej ważności, szczególnie widoczny na przykładzie krytyki jungowskiej, która formułuje silne, metafizyczne roszczenia do prawdy. Zestawiając Jungianizm z relatywistycznymi stanowiskami (np. neopragmatyzmem), tekst wskazuje na napięcie między teoriami wymagającymi wiary w ich ontologiczne założenia a tymi, które traktują interpretację jako strategię retoryczną. Autor odrzuca metodologiczne rozstrzygnięcie tego sporu i proponuje perspektywę ontologicznej hermeneutyki Heideggera i Gadamera. W jej świetle wybór teorii nie wynika z obiektywnej oceny prawdziwości, lecz z uprzedniej struktury rozumienia i wiary wpisanej w hermeneutyczne koło.

Słowa kluczowe:

pluralizm interpretacyjny, teoria literatury, roszczenia do prawdy, hermeneutyczne koło, krytyka jungowska, wiara i interpretacja

Inne teksty tego samego autora

Tomasz Kalaga, Zasada wielkoduszności vs. dobra wola. Dasenbrock, Gadamer i Davidson o języku, jako wspólnej płaszczyźnie rozumienia w kontekście dyskusji nad kanonem literackim , Fides, Ratio et Patria. Studia Toruńskie: Nr 15 (2021): WYZWANIA BEZPIECZEŃSTWA PAŃSTWA

Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

PDF (English)

Zasady cytowania

Kalaga, T. (2025). Problematyka twierdzeń prawdy w kontekście koła hermeneutycznego i teoretycznego paradygmatu literackiej różnorodności interpretacyjnej. Fides, Ratio Et Patria. Studia Toruńskie, (22), 235–247. https://doi.org/10.56583/frp.3141

Wskaźniki altmetryczne

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Baumlin J. S., Baumlin T. F., Jensen G. H., Post-Jungian Criticism. Theory and Practice, Albany 2004. DOI: https://doi.org/10.1353/book4758

Castle G., The Blackwell Guide to Literary Theory, Malden, Oxford, Carlton 2007.

Fike M. A., The One Mind. C. G. Jung and the Future of Literary Criticism, London and New York 2014.

Gadamer H-G., Truth and Method, New York 1982.

Heidegger M., Being and Time, translated by J. Macquarrie and E.Robinson, Oxford 2001.

Jung C. G., Archetypes and the Collective Unconscious, translated by R. F. C. Hull, Princeton 1980.

King M., Heidegger’s Philosophy. A Guide to His Basic Thought, Oxford 1964.

Raval S., Grounds of Literary Criticism, Urbana and Chicago 1998.

Rorty R., The pragmatist’s progress, in: Interpretation and Overinterpretation, ed. S. Collini, Cambridge 2002.

Rowland S., Jungian Literary Criticism. An Essential Guide, London and New York 2019. DOI: https://doi.org/10.4324/9781315561752

Schmidt L. K., Uncovering hermeneutic truth, in: The Specter of Relativism. Truth, Dialogue, and Phronesis in Philosophical Hermeneutics, ed. L. K. Schmidt, Evanston, Illinois 1995.

Selden R., Widdowson P., Brooker P., A Reader’s Guide to Contemporary Literary Theory. Fifth Edition, Harlow, London, New York 2005.

Silverman H., Textualities. Between Hermeneutics and Deconstruction, New York and London 1994.

Tomasz Kalaga

frep@aksim.edu.pl
https://orcid.org/0000-0002-8648-4004

Afiliacja:

Akademia Kujawsko-Pomorska Polska

Biogram

PhD, Director of the Institute of Philological Sciences at the Kujawy and Pomorze University in Bydgoszcz. He studied at the University of Western Australia in Perth, Western Australia, and the University of Silesia in Katowice, where he obtained a doctorate in literary studies. An English scholar and literary theorist, he conducts research on interpretation in the borderline area between literature and philosophy. His research interests include hermeneutic theory and practice, cultural and literary semiotics, philosophy of and hermetic fields from an anthropological, cultural and philosophical perspective. He is the author of numerous scientific articles on literary theory, translations and a monograph on the correctness of text interpretation and meaning. He has been a visiting lecturer at numerous European universities, including in the United Kingdom, Spain, Finland, Sweden and Romania. He is a member of the Academic Board of Cambridge Scholars Publishing in the field of poetics and literary theory, and a member of the academic associations The Hermeneutics Exchange and The Society for Ricoeur Studies.