Nieznane włoskie ilustracje ornitologiczne ze zbiorów Rudolfa II. Wstępne omówienie Cod. Min. 24 z Austriackiej Biblioteki Narodowej

Julia Czapla

doi:10.56583/fs.2632

Data publikacji : 2025-12-21

Tom 18 Nr 2 (2025)

Nieznane włoskie ilustracje ornitologiczne ze zbiorów Rudolfa II. Wstępne omówienie Cod. Min. 24 z Austriackiej Biblioteki Narodowej

dr Julia Czapla

https://orcid.org/0000-0003-3888-8968

DOI: https://doi.org/10.56583/fs.2632

Abstrakt

Przedmiotem artykułu jest album Naturstudien (ÖNB, Cod. Min. 24) zawierający 226 przedstawień ptaków współoprawnych z 7 kartami rysunków przyrodniczych. W artykule dokonano opisu oraz wstępnej analizy ikonograficznej i genetycznej albumu. Porównanie Naturstudien z innymi ilustracjami ornitologicznymi z końca XVI wieku sugeruje, że jego identyfikacja w katalogu Österreichische Nationalbibliothek jako niemieckiego dzieła powstałego ok. 1600 roku jest błędna. Mimo że oprawa jest czeska, ilustracje powstały we Włoszech w latach 70. i 80. XVI wieku. Analiza porównawcza znaków wodnych, techniki i kompozycji, a nawet sam dobór rysunków wskazują dość jednoznacznie, że album Naturstudien powstał w bolońskim warsztacie z kręgu Ulissesa Aldrovandiego, prawdopodobnie tym samym, co album A.1211 z Biblioteca di Archiginnasio. Możliwe, że do zbiorów cesarskich przesłał je właśnie Aldrovandi w rewanżu za rysunki skopiowane dla niego z biblioteki cesarza Rudolfa II.

Słowa kluczowe:

animalistyka, nowożytna ilustracja naukowa, ilustracja ornitologiczna, ptaki w sztuce, Ulisses Aldrovandi

Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

PDF
EPUB
HTML

Zasady cytowania

Czapla, J. (2025). Nieznane włoskie ilustracje ornitologiczne ze zbiorów Rudolfa II. Wstępne omówienie Cod. Min. 24 z Austriackiej Biblioteki Narodowej. Facta Simonidis, 18(2), 357–392. https://doi.org/10.56583/fs.2632

Wskaźniki altmetryczne

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Alessandrini A., Ceregato A. (red.), Natura picta. Ulisse Aldrovandi, Bologna 2007.

Biadego G., Un ignoto pittore veronese (Giovanni De’Neri), „Atti della Accademia Scientifica Veneto-Trentino-Istriana”, N.S. 1 (1904), nr 2, s. 62–63.

Cecchi A., Conigliello L., Faietti M. (red.), Jacopo Ligozzi. “Pittore universalissimo”, Firenze 2014.

Conigliello L., Alcune note su Jacopo Ligozzi e suoi dipinti del 1594, „Paragone”, 41 (1990), nr 485, s. 21–42.

Czapla J., Albumy zoologiczne przedmiotem i wynikiem badań. Rola przedstawień zwierząt w humanistycznej historii naturalnej (1530–1630). Kraków 2025, https://doi.org/10.15633/9788383700458. DOI: https://doi.org/10.15633/9788383700458

DaCosta Kaufmann T., Arcimboldo: Visual Jokes, Natural History, and Still-Life Painting, Chicago–London 2009. DOI: https://doi.org/10.7208/chicago/9780226426884.001.0001

DaCosta Kaufmann T., Arcimboldo’s Composite Heads. Origins and Invention, w: Arcimboldo (1526–1593), red. S. Ferino-Pagden, Milano 2007, s. 97–102.

Di Tommaso N., Censimento preliminare della corrispondenza di Ulisse Aldrovandi, „Aldrovandiana”, 1 (2022), nr 2, s. 29–174, https://doi.org/10.30682/aldro2202c. DOI: https://doi.org/10.30682/aldro2202c

Egmond F., Aldrovandi, Truthfully Drawing Naturalia, and Local Context, „Acta ad archaeologiam et artium historiam pertinentia”, N.S. 32 (2021), nr 18, s. 81–96. DOI: https://doi.org/10.5617/acta.9020

Egmond F., Conrad Gessners »Thierbuch«. Die Originalzeichnungen, tłum. G. Vorderobermeier, Darmstadt 2018.

Faia C., In trasparenza: un confronto tra le filigrane del corpus aldrovandiano delle tavole della Biblioteca Universitaria di Bologna e del ms. 2 della Biblioteca Universitaria Alessandrina di Roma, „Aldrovandiana. Historical Studies in Natural History”, 3 (2024), nr 1, s. 61–79, https://doi.org/10.30682/aldro2401f. DOI: https://doi.org/10.30682/aldro2401f

Faia C., Libro d’Uccelli in pictura. Uno studio del manoscritto 2 della Biblioteca Universitaria Alessandrina, „Bibliothecae.it”, 8 (2019), nr 1, s. 4–59, https://doi.org/10.6092/issn.2283-9364/9496.

Ferino-Pagden S., Arcimboldo as “Conterfetter” of Nature, w: Arcimboldo (1526–1593), red. S. Ferino-Pagden, Milano 2007, s. 103–112.

Groom A., Early Modern Natural Science as an Agent for Change in Naturalist Painting. Jacopo Ligozzi’s Zoological Illustrations as a Case Study, w: Knowing Nature in Early Modern Europe, red. D. Beck, London 2015, s. 139–164.

Haupt H., Vignau-Wilberg T., Irblich E., Le Bestiaire de Rodolphe II. Cod. Min. 129 et 130 de la Bibliotheque nationale d’Autriche, Paris 1990.

Irblich E., Étude codicologique et historique du „Museum” de Rodolphe II, w: H. Haupt, T. Vignau-Wilberg, E. Irblich, Le Bestiaire de Rodolphe II. Cod. Min. 129 et 130 de la Bibliotheque nationale d’Autriche, Paris 1990, s. 65–89.

Mazzoldi L., Filigrane di cartiere bresciane, t. 1–2, Brescia 1990–1991.

Olmi G., L’Inventario del mondo. Catalogazione della natura e luoghi del sapere nella prima età moderna, Bologna 1992.

Sallent del Colombo E., Pardo-Tomás J., Materiali aldrovandiani in Spagna. L’Enigmatico caso del Códice Pomar, w: Ulisse Aldrovandi. Libri e immagini di storia naturale nella prima età moderna, red. G. Olmi, F. Simoni, Bologna 2018, s. 37–48.

Staudinger M., Arcimboldo and Ulisse Aldrovandi, w: Arcimboldo (1526–1593), red. S. Ferino-Pagden, Milano 2007, s. 113–118.

Tongiorgi Tomasi L., Daniel Froeschl before Prague. His Artistic Activity in Tuscany at the Medici Court, w: Prag um 1600. Beiträge zur Kunst und Kultur am Hofe Rudolfs II., t. 3, red. E. Fučíková, Freren 1988, s. 289–298.

Unterkircher F., Inventar der illuminierten Handschriften, Inkunabeln und Frühdrucke der Österreichischen Nationalbibliothek, t. 2, Wien 1959.