Samotne macierzyństwo na uchodźstwie: problemy i strategie adaptacyjne matek. Studium jakościowe kobiet z Ukrainy mieszkających w Olsztynie

Elżbieta Subocz; Magdalena Sternicka-Kowalska

doi:10.56583/fs.3095

##plugins.themes.libcom.datePublished## : 2026-06-30

Том 19 № 1 (2026)

Samotne macierzyństwo na uchodźstwie: problemy i strategie adaptacyjne matek. Studium jakościowe kobiet z Ukrainy mieszkających w Olsztynie

Elżbieta Subocz

https://orcid.org/0000-0003-4869-1966

Magdalena Sternicka-Kowalska

https://orcid.org/0000-0002-4962-4653

DOI: https://doi.org/10.56583/fs.3095

Анотація

Celem artykułu jest opis codziennych problemów samotnych matek – uchodźczyń z Ukrainy oraz stosowanych przez nie strategii adaptacyjnych. Analizy empiryczne opierają się na wybranych wynikach zogniskowanego wywiadu grupowego zrealizowanego w grudniu 2025 roku w gronie 7 matek, które po wybuchu pełnoskalowej wojny na Ukrainie znalazły schronienie w Olsztynie. Doświadczenia badanych pokazują, że uchodźstwo prowadzi do poważnej reorganizacji życia rodzinnego i redefinicji ról macierzyńskich. Badane matki realizują role opiekuńcze, wychowawcze, zawodowe oraz organizacyjne. Funkcjonują w stanie ciągłego napięcia i permanentnego braku czasu. W tych warunkach rozwijają one różnorodne strategie radzenia sobie, zarówno na poziomie indywidualnym (reorganizacja pracy, wieloetatowość i dywersyfikacja źródeł dochodu, inwestowanie w rozwój zawodowy), jak i grupowym (tworzenie nieformalnych sieci wsparcia).

Подробиці

Посилання

##plugins.themes.libcom.statistics##

##plugins.themes.libcom.about_authors##

##plugins.themes.libcom.download_files##

PDF (Język Polski)
EPUB (Język Polski)
HTML (Język Polski)

##plugins.themes.libcom.cit_rules##

Subocz, E., & Sternicka-Kowalska, M. (2026). Samotne macierzyństwo na uchodźstwie: problemy i strategie adaptacyjne matek. Studium jakościowe kobiet z Ukrainy mieszkających w Olsztynie. Facta Simonidis, 19(1), 275–298. https://doi.org/10.56583/fs.3095

##plugins.themes.libcom.altmetric##

##plugins.themes.libcom.share##

##plugins.themes.libcom.licence##

Ця робота ліцензується відповідно до Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.

Посилання

Akkoyun, Deniz Bade i Zeynep Banu Dalaman. „Exploring the Intersection of Legal Regulations and Feminization of Migration: A Focus on Migrant Women Working in Domestic Services in Türkiye”. Migration and Diversity 3, nr 1 (2024): 11–27. https://doi.org/10.33182/md.v3i1.3175.

Anastasiadou, Athina, Jisu Kim, Asli Ebru Şanlitürk, Helga de Valk i Emilio Zagheni. Sex-And Gender-Based Differences in the Migration Process: A Systematic Literature Review. MPIDR Working Paper WP, 2023–039. Max Planck Institute for Demographic Research, 2023. https://doi.org/10.4054/mpidr-wp-2023-039.

Andrews, Josephine, Jakub Isański, Marek Nowak, Victoriya Sereda, Alexandra Vacroux i Hanna Vakhitova. „Feminized Forced Migration: Ukrainian War Refugees”. Women’s Studies International Forum 99 (2023): 102756. https://doi.org/10.1016/j.wsif.2023.102756.

Androszczuk, Irena i Roman Szymon Androszczuk. „Strategie adaptacji kulturowej uchodźców z Ukrainy w Polsce: Aspekt teoretyczny”. Edukacja Zawodowa i Ustawiczna, nr 9 (2025): 65–78. https://doi.org/10.71358/ezu.2179.

Babbie, Earl R. Badania społeczne w praktyce. Tłumaczenie Witold Betkiewicz i Agnieszka Dudzińska. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003.

Baszczak, Łukasz, Aneta Kiełczewska, Paula Kukołowicz, Agnieszka Wincewicz i Radosław Zyzik. Pomoc polskiego społeczeństwa dla uchodźców z Ukrainy. Polski Instytut Ekonomiczny, 2022.

Berger, Peter L. i Thomas Luckmann. Społeczne tworzenie rzeczywistości. Tłumaczenie Józef Niżnik. Biblioteka Myśli Współczesnej. Państwowy Instytut Wydawniczy, 1983.

Bhuyan, Rupaleem, Adriana Vargas i Margarita Píntín-Perez. „Fleeing Domestic Violence from a ‘Safe’ Country? Refugee Determination for Mexican Asylum-Seekers in Canada”. Refuge: Canada’s Journal on Refugees 32, nr 3 (listopad 2016): 95–107. https://doi.org/10.25071/1920-7336.40373.

Burkacka, Iwona. „Monoparentalność, wielorodzina i rodzina zrekonstruowana: Współczesne nazwy modeli życia rodzinnego”. Artes Humanae 2 (luty 2018): 61–94. https://doi.org/10.17951/arte.2017.2.61.

Byelikova, Yuliya. „Challenges of Ukrainian Refugees in Germany: Resources for Women’s Empowerment”. Migration and Diversity 3, nr 1 (2024): 51–69. https://doi.org/10.33182/md.v3i1.3221.

Castellà, Helena. The Situation of Refugee Women in Europe, the Spanish State and Catalonia: Diagnosis and Gaps for Improvement. Centre Maurice Coppieters Papers 1. 2017.

Charycka, Beata, Julia Bednarek i Marta Gumkowska. Kiedy praca w kryzysie staje się codziennością: Lokalne organizacje społeczne wspierające uchodźców w Polsce; Raport z badań 2024. Stowarzyszenie Klon/Jawor, 2024.

Chmielewska-Kalińska, Iza, Beata Dudek i Paweł Strzelecki. Sytuacja życiowa i ekonomiczna migrantów z Ukrainy w Polsce – wpływ pandemii i wojny na charakter migracji w Polsce: Raport z badania ankietowego. Departament Statystyki, 2023.

Dekker, Rianne i Godfried Engbersen. „How Social Media Transform Migrant Networks and Facilitate Migration”. Global Networks 14, nr 4 (2013): 401–418. https://doi.org/10.1111/glob.12040.

Długosz, Piotr. „War Trauma and Strategies for Coping with Stress Among Ukrainian Refugees Staying in Poland”. Journal of Migration and Health 8 (2023): 100196. https://doi.org/10.1016/j.jmh.2023.100196.

Długosz, Piotr i Dominika Izdebska-Długosz. Uchodźczynie wojenne z Ukrainy: Dwa lata od inwazji. Academicon, 2024. https://doi.org/10.52097/acapress.9788367833110.

Długosz, Piotr, Liudmyla Kryvachuk i Dominika Izdebska-Długosz. Uchodźcy wojenni z Ukrainy – życie w Polsce i plany na przyszłość. Academicon, 2022.

Dudek, Beata, Adam Panuciak i Paweł Strzelecki. Sytuacja życiowa i ekonomiczna migrantów z Ukrainy w Polsce w 2024 r. Raport z badania ankietowego. Departament Statystyki, 2024.

Freedman, Jane. „Sexual and Gender-Based Violence Against Refugee Women: A Hidden Aspect of the Refugee ‘Crisis’”. Reproductive Health Matters 24, nr 47 (2016): 18–26. https://doi.org/10.1016/j.rhm.2016.05.003.

Goffman, Erving. Człowiek w teatrze życia codziennego. Tłumaczenie Helena Śpiewak i Paweł Śpiewak. Biblioteka Myśli Współczesnej. Państwowy Instytut Wydawniczy, 1995.

Hennebry, Jenna L. i Allison J. Petrozziello. „Closing the Gap? Gender and the Global Compacts for Migration and Refugees”. International Migration 57, nr 6 (2019): 115–138. https://doi.org/10.1111/imig.12640.

Herrero-Arias, Raquel, Ragnhild Hollekim, Haldis Haukanes i Åse Vagli. „The Emotional Journey of Motherhood in Migration: The Case of Southern European Mothers in Norway”. Migration Studies 9, nr 3 (kwiecień 2020): 1230–1249. https://doi.org/10.1093/migration/mnaa006.

Janowska, Zdzisława. „Matki ukraińskie w Polsce: Nowe wyzwania dla polityki społecznej”. Polityka Społeczna 601, nr. 5–6 (2024): 1–8. https://doi.org/10.5604/01.3001.0054.6492.

Kindler, Marta i Katarzyna Wójcikowska-Baniak. Sieci migranckie a integracja migrantów ukraińskich w Polsce – analiza zależności w ujęciu ilościowym i jakościowym. CMR Working Papers, 107(165). Ośrodek Badań nad Migracjami UW, 2018. Dostęp 18 maja 2026. www.migracje.uw.edu.pl/publikacje/sieci-spoleczne-a-integracja-migrantow-ukrainskich-w-polsce-raport-z-badan-jakosciowych/.

Kopczak-Wirga, Anna, Kamila Kasperska-Kurzawa i Tomasz Wirga. „Z dala od domu: Rozważania na temat wpływu migracji i uchodźstwa na relacje rodzinne na przykładzie ukraińskich rodzin przebywających w Polsce”. Family Forum 13 (2024): 535–553. https://doi.org/10.25167/ff/4959.

Kuzmuk, Olga. „Ukrainian Refugee Women’s Experiences in Poland in the First Months of Russian Invasion: A Qualitative Account”. European Societies 26, nr 2 (2024): 501–521. https://doi.org/10.1080/14616696.2024.2351595.

Labadie-Jackson, Glenda. „Reflections on Domestic Work and the Feminization of Migration”. Campbell Law Review 31, nr 1 (2008): 67–90.

Leseman, Paul, Olga Wysłowska i Pauline Slot. „Psychological Well-Being of Ukrainian Refugee Mothers and Their Preschool Children in Poland: The SPYNKA Early Education and Care Program”. Człowiek – Niepełnosprawność – Społeczeństwo 67, nr 1 (2025): 95–122. https://doi.org/10.71358/cns.2638.

Marinucci, Roberto. „Feminization of Migration?” REMHU: Revista Interdisciplinar da Mobilidade Humana 15, nr 29 (2007): 5–22.

Merton, Robert King. Teoria socjologiczna i struktura społeczna. 2 wyd. Tłumaczenie Ewa T. Morawska i Jerzy Wertenstein-Żuławski. Biblioteka Socjologiczna. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002.

Orzechowski, Paweł. Badania fokusowe jako laboratorium wiedzy o społeczeństwie: Zogniskowany wywiad grupowy w społecznościach zróżnicowanych kulturowo. Nomos, 2021.

Piekarski, Grzegorz, Elżbieta Gaweł-Luty i Hanna Rugała. „Strategie adaptacji kulturowej migrantów z Ukrainy: Doniesienie z badań pilotażowych w województwie pomorskim”. Colloquium 16, nr 3 (2025): 221–239. https://doi.org/10.34813/47COLL2024.

Piper, Nicola. „Gendering the Politics of Migration”. International Migration Review 40, nr 1 (2006): 133–164. https://doi.org/10.1111/j.1747-7379.2006.00006.x.

Slany, Krystyna, Magdalena Ślusarczyk, Ewa Krzaklewska i Anastasiya Stelmakh. „How to Live as a Refugee? Anchoring of the Ukrainian Female Refugees in the Labour Market through Activities of State Institutions and Non-formal Organisations in the Case Study of Krakow”. Studia Migracyjne – Przegląd Polonijny 50, nr 2 (2024): 75–97. https://doi.org/10.4467/25444972smpp.24.001.19599.

Sternicka-Kowalska, Magdalena i Elżbieta Subocz. Uchodźcy wojenni z Ukrainy w województwie warmińsko-mazurskim: Problemy, system i źródła wsparcia. Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, 2025.

Subocz, Elżbieta, Magdalena Sternicka-Kowalska i Bartłomiej Głuszak. „Sytuacja życiowa uchodźców wojennych z Ukrainy: Badania w województwie warmińsko-mazurskim”. Polityka Społeczna 601, nr. 5–6 (2024): 30–38. https://doi.org/10.5604/01.3001.0054.6496.

Szlendak, Tomasz. Socjologia rodziny: Ewolucja, historia, zróżnicowanie. Socjologia. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2015.

Sztompka, Piotr. Socjologia: Wykłady o społeczeństwie. 3 wyd. Znak Horyzont, 2021.

Taheri, Melika, Sally Fitzpatrick i Lynne McCormack. „The Impacts of Gender-Specific Traumatic Events on Refugee Women’s Psychological Wellbeing: A Scoping Review Protocol”. Millenium – Journal of Education, Technologies, and Health 2, nr 18 (2022): 75–82. https://doi.org/10.29352/MILL0218.26621.

Teodorescu, Loredana. „Women on the Move: Understanding the Female Face of Migration to Develop Targeted Policies”. European View 23, nr 1 (2024): 55–63. https://doi.org/10.1177/17816858241246662.

Titzmann, Peter F. „Growing Up Too Soon? Parentification Among Immigrant and Native Adolescents in Germany”. Journal of Youth and Adolescence 41, nr 7 (2011): 880–893. https://doi.org/10.1007/s10964-011-9711-1.

Zavala de Cosío, María Eugenia. „Gender, Families and International Migration”. International Journal of European, Mediterranean and African Studies 1, nr 1 (2024): 195–217.

Zyzik, Radosław, Łukasz Baszczak, Iga Rozbicka i Michał Wielechowski. Uchodźcy z Ukrainy na polskim rynku pracy: Możliwości i przeszkody. Polski Instytut Ekonomiczny, 2023.

Elżbieta Subocz

elzbieta.subocz@uwm.edu.pl
https://orcid.org/0000-0003-4869-1966

Місце роботи:

Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Польща

Біографічна довідка

Jestem doktorem nauk humanistycznych w zakresie socjologii (Uniwersytet Łódzki). Pracuję na stanowisku adiunkta w Katedrze Socjologii Instytutu Nauk Politycznych, Wydziału Nauk Społecznych UWM w Olsztynie. Jestem autorką 2 monografii, redaktorką lub współredaktorką kilku monografii zbiorowych oraz autorką kilkudziesięciu artykułów naukowych opublikowanych w wydawnictwach zwartych oraz w recenzowanych czasopismach naukowych. Specjalizuję się w socjologii rodziny i socjologii problemów społecznych. Ponadto, interesują mnie aktualne zagadnienia z zakresu socjologii społeczności lokalnych.

Magdalena Sternicka-Kowalska

magdalena.sternicka@uwm.edu.pl
https://orcid.org/0000-0002-4962-4653

Місце роботи:

Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Польща

Біографічна довідка

Jestem doktorem nauk społecznych w zakresie socjologii, absolwentką socjologii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Aktualnie pracuję na stanowisku adiunkta w Katedrze Socjologii Instytutu Nauk Politycznych, Wydziału Nauk Społecznych UWM w Olsztynie. Jestem autorką kilkunastu artykułów opublikowanych w wydawnictwach zwartych oraz czasopismach naukowych o zasięgu krajowym i międzynarodowym. Specjalizuję się w socjologii migracji, socjologii obszarów wiejskich, socjologii miasta. Ponadto interesują mnie zagadnienia z zakresu socjologii młodzieży oraz zróżnicowań społecznych.