Grand Tour czy kulturowa rekonkwista? Podróże na południe Europy w poezji Michała Sobola

Anna Spólna

doi:10.56583/fs.3087

Data publikacji : 2026-07-29

Grand Tour czy kulturowa rekonkwista? Podróże na południe Europy w poezji Michała Sobola

dr hab. Anna Spólna, prof. URad

https://orcid.org/0000-0002-4541-6929

DOI: https://doi.org/10.56583/fs.3087

Abstrakt

Artykuł poprzez analizę poezji Michała Sobola dotyczącej podróży na południe Europy wskazuje, jak literatura staje się narzędziem reinterpretacji tożsamości kulturowej. Zwłaszcza w cyklu Kolekcja z tomu Pulsary autor gra z tradycją Grand Tour, naruszając hierarchiczność cywilizacji z kręgu starożytnej Grecji i Rzymu. Pomijanie toponimów zamienia cykl poetycki w zbiór medytacji nad śladami przeszłości we współczesności. Kluczowe metafory ruchu i unieruchomienia wzmacniają oscylacyjną dynamikę poznawczą. Rozumiane socjologicznie „spojrzenie” podmiotu służy interpretacji odwiedzanych miejsc i selekcji kulturowych mitów, a redukcja fenomenologiczna uwydatnia paradoksy transferu kulturowego. Bohater, ironiczny rebeliant globalnego turyzmu, bez kompleksów i postkolonialnego resentymentu dookreśla własną osobność w ramach przekształconego paradygmatu kulturowego europejskiej przynależności.

Słowa kluczowe:

Michał Sobol, podróż, poezja, transfer kulturowy, cywilizacja europejska, tożsamość

Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

PDF
EPUB
HTML

Zasady cytowania

Spólna, A. (2026). Grand Tour czy kulturowa rekonkwista? Podróże na południe Europy w poezji Michała Sobola. Facta Simonidis, online first 29 lipca 2026. https://doi.org/10.56583/fs.3087

Wskaźniki altmetryczne

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Andruchowycz, Jurij i Andrzej Stasiuk. Moja Europa: Dwa eseje o Europie zwanej Środkową. Europa Środkowa. Czarne, 2000.

Augé, Marc. „Nie-Miejsca: Wprowadzenie do antropologii nadnowoczesności (fragmenty)”. Tłumaczenie Adam Dziadek. Teksty Drugie: Teoria literatury, krytyka, interpretacja, nr 4 (2008): 127–140.

Bal, Mieke. Narratologia: Wprowadzenie do teorii narracji. Redakcja naukowa tłumaczenia Ewa Kraskowska i Ewa Rajewska. Eidos. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2012.

Bielecka-Prus, Joanna. „O pożytkach badań poetyckich w naukach społecznych”. Przegląd Socjologii Jakościowej 20, nr 2 (2024): 36–61. https://doi.org/10.18778/1733-8069.20.2.03.

Brix, Emil. Z powrotem w Europie Środkowej: Eseje i szkice. Tłumaczenie Anna Śliwa. Biblioteka Europy Środka. Międzynarodowe Centrum Kultury, 2012.

Certeau, Michel de. Wynaleźć codzienność: Sztuki działania. Tłumaczenie Katarzyna Thiel-Jańczuk. Cultura. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2008.

Certeau, Michel de, Luce Giard i Pierre Mayol. Mieszkać, gotować. T. 2 z Wynaleźć codzienność, tłumaczenie Katarzyna Thiel-Jańczuk. Cultura. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2011.

Espagne, Michel i Michael Werner. „La construction d’une référence culturelle allemande en France: Genèse et histoire (1750–1914)”. Annales: Économies, Sociétés, Civilisations 42, nr 4 (1987): 969–992.

Farré Vidal, Xavier. „De viatges i geografies: Sobre el cicle de poemes Col·leció de Michał Sobol”. Veus baixes: Paper de versos i lletres 4 (2017): 129–132.

Genette, Gérard. Narrative Discourse: An Essay in Method. Tłumaczenie Jane E. Lewin. Cornell University Press, 1980.

Kasperski, Edward. „Moment, koniunktura, trwanie: Czas w literaturze, literatura w czasie, literatura poza czasem”. W Sekundy (i) epoki: Czas w literaturze polskiej po 1989 roku, redakcja Żaneta Nalewajk. Elipsa, 2013.

Koens, Ko, Albert Postma i Bernadett Papp. „Is Overtourism Overused? Understanding the Impact of Tourism in a City Context”. Sustainability 10, nr 12 (2018): 4384. https://doi.org/10.3390/su10124384.

Kruczek, Zygmunt. „Ways to Counteract the Negative Effects of Overtourism at Tourist Attractions and Destinations”. Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio B – Geographia, Geologia, Mineralogia et Petrographia 74 (2019): 45–57. https://doi.org/10.17951/b.2019.74.0.45-57.

Kuras, Katarzyna. „Transfer kulturowy, histoire croisée, entangled history i mobilność kulturowa w badaniach nad dworami królewskimi epoki nowożytnej”. Historyka: Studia Metodologiczne 51 (2021): 433–452. https://doi.org/10.24425/hsm.2021.138384.

Nowicka-Jeżowa, Alina. „Poeci polscy doby humanizmu wobec Rzymu”. Ruch Literacki 53, nr 6 (2012): 631–651. https://doi.org/10.2478/v10273-012-0039-6.

Owton, Helen. Doing Poetic Inquiry. Springer eBook Collection. Palgrave Macmillan, 2017.

Podemski, Krzysztof. Socjologia podróży. Wyd. 2 popr. Socjologia 40. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, 2005.

Pratt, Mary Louise. Imperialne spojrzenie. Pisarstwo podróżnicze a transkulturacja. Tłumaczenie Ewa Elżbieta Nowakowska. Cultura. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2011.

Pyne, Stephen J. „Grand Tours and Great Excursions: How Western Civilization Learned About a Wider World”. W The Great Ages of Discovery, redakcja Stephen J. Pyne. The University of Arizona Press, 2021.

Rouillé, André. Fotografia: Między dokumentem a sztuką współczesną. Tłumaczenie Oskar Hedemann. Horyzonty Nowoczesności 56. Universitas, 2007.

Sagan, Carl. Kosmiczne związki: Spojrzenie na Ziemię z kosmicznej perspektywy. Tłumaczenie Karol Pesz. Prószyński i S-ka, 2000.

Sęp-Szarzyński, Mikołaj. Rytmy albo wiersze polskie oraz cykl erotyków. Ossolineum, 1973.

Škrabec, Simona. Geografia wyobrażona: Koncepcja Europy Środkowej w XX wieku. Tłumaczenie Rozalya Sasor. Biblioteka Europy Środka. Międzynarodowe Centrum Kultury, 2013.

Spólna, Anna. „Długie trwanie: Obraz prowincji w wierszach Michała Sobola”. W Krytycznie, literacko: Szkice o literaturze z lat 2010–2021. Wydawnictwo UTH, 2021.

Tyszka, Andrzej, red. Róża wiatrów Europy: O środkowoeuropejskiej tożsamości kulturowej. Instytut Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego, 1999.

Urry, John. Spojrzenie turysty. Tłumaczenie Alina Szulżycka. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007.

Werner, Michael i Bénédicte Zimmermann. „Beyond Comparison: Histoire Croisée and the Challenge of Reflexivity”. History and Theory 45, nr 1 (2006): 30–50. https://doi.org/10.1111/j.1468-2303.2006.00347.x.

Wieczorkiewicz, Anna. Apetyt turysty: O doświadczaniu świata w podróży. Horyzonty Nowoczesności: Teoria, literatura, kultura 66. Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas, 2008.

Wierciński, Hubert. Ruchome etnografie: Praktyki, przestrzenie, ciała. Oficyna Naukowa, 2023.

Willis, Peter. „Don’t Call It Poetry”. Indo-Pacific Journal of Phenomenology 2, nr 1 (2002): 1–14. https://doi.org/10.1080/20797222.2002.11433869.