Grand Tour czy kulturowa rekonkwista? Podróże na południe Europy w poezji Michała Sobola

Anna Spólna

doi:10.56583/fs.3087

Published : 2026-07-29

Grand Tour or Cultural Reconquista? Journeys to Southern Europe in the Poetry of Michał Sobol

dr hab. Anna Spólna, prof. URad

https://orcid.org/0000-0002-4541-6929

DOI: https://doi.org/10.56583/fs.3087

Abstract

This article analyzes Michał Sobol’s poetry on journeys to Southern Europe to demonstrate how literature becomes a tool for reinterpreting cultural identity. Particularly in the cycle Kolekcja from the collection Pulsary, the author plays with the tradition of the Grand Tour, challenging the hierarchical order of civilizations rooted in ancient Greece and Rome. The omission of toponyms transforms the poetic cycle into a collection of meditations on traces of the past in the present. Key metaphors of movement and stillness reinforce an oscillating cognitive dynamic. The subject’s “gaze,” understood sociologically, serves to interpret the places visited and select cultural myths, while phenomenological reduction highlights the paradoxes of cultural transfer. The protagonist, an ironic rebel against global tourism, free of inferiority complexes and postcolonial resentment, defines his own individuality within the framework of a transformed cultural paradigm of European belonging.

Keywords:

Michał Sobol, travel, poetry, cultural transfer, European civilization, identity

Details

References

Statistics

Authors

Download files

PDF (Język Polski)
EPUB (Język Polski)
HTML (Język Polski)

Citation rules

Spólna, A. (2026). Grand Tour or Cultural Reconquista? Journeys to Southern Europe in the Poetry of Michał Sobol. Facta Simonidis, online first 29 lipca 2026. https://doi.org/10.56583/fs.3087

Altmetric indicators

Cited by / Share

Licence

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.

References

Andruchowycz, Jurij i Andrzej Stasiuk. Moja Europa: Dwa eseje o Europie zwanej Środkową. Europa Środkowa. Czarne, 2000.

Augé, Marc. „Nie-Miejsca: Wprowadzenie do antropologii nadnowoczesności (fragmenty)”. Tłumaczenie Adam Dziadek. Teksty Drugie: Teoria literatury, krytyka, interpretacja, nr 4 (2008): 127–140.

Bal, Mieke. Narratologia: Wprowadzenie do teorii narracji. Redakcja naukowa tłumaczenia Ewa Kraskowska i Ewa Rajewska. Eidos. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2012.

Bielecka-Prus, Joanna. „O pożytkach badań poetyckich w naukach społecznych”. Przegląd Socjologii Jakościowej 20, nr 2 (2024): 36–61. https://doi.org/10.18778/1733-8069.20.2.03.

Brix, Emil. Z powrotem w Europie Środkowej: Eseje i szkice. Tłumaczenie Anna Śliwa. Biblioteka Europy Środka. Międzynarodowe Centrum Kultury, 2012.

Certeau, Michel de. Wynaleźć codzienność: Sztuki działania. Tłumaczenie Katarzyna Thiel-Jańczuk. Cultura. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2008.

Certeau, Michel de, Luce Giard i Pierre Mayol. Mieszkać, gotować. T. 2 z Wynaleźć codzienność, tłumaczenie Katarzyna Thiel-Jańczuk. Cultura. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2011.

Espagne, Michel i Michael Werner. „La construction d’une référence culturelle allemande en France: Genèse et histoire (1750–1914)”. Annales: Économies, Sociétés, Civilisations 42, nr 4 (1987): 969–992.

Farré Vidal, Xavier. „De viatges i geografies: Sobre el cicle de poemes Col·leció de Michał Sobol”. Veus baixes: Paper de versos i lletres 4 (2017): 129–132.

Genette, Gérard. Narrative Discourse: An Essay in Method. Tłumaczenie Jane E. Lewin. Cornell University Press, 1980.

Kasperski, Edward. „Moment, koniunktura, trwanie: Czas w literaturze, literatura w czasie, literatura poza czasem”. W Sekundy (i) epoki: Czas w literaturze polskiej po 1989 roku, redakcja Żaneta Nalewajk. Elipsa, 2013.

Koens, Ko, Albert Postma i Bernadett Papp. „Is Overtourism Overused? Understanding the Impact of Tourism in a City Context”. Sustainability 10, nr 12 (2018): 4384. https://doi.org/10.3390/su10124384.

Kruczek, Zygmunt. „Ways to Counteract the Negative Effects of Overtourism at Tourist Attractions and Destinations”. Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio B – Geographia, Geologia, Mineralogia et Petrographia 74 (2019): 45–57. https://doi.org/10.17951/b.2019.74.0.45-57.

Kuras, Katarzyna. „Transfer kulturowy, histoire croisée, entangled history i mobilność kulturowa w badaniach nad dworami królewskimi epoki nowożytnej”. Historyka: Studia Metodologiczne 51 (2021): 433–452. https://doi.org/10.24425/hsm.2021.138384.

Nowicka-Jeżowa, Alina. „Poeci polscy doby humanizmu wobec Rzymu”. Ruch Literacki 53, nr 6 (2012): 631–651. https://doi.org/10.2478/v10273-012-0039-6.

Owton, Helen. Doing Poetic Inquiry. Springer eBook Collection. Palgrave Macmillan, 2017.

Podemski, Krzysztof. Socjologia podróży. Wyd. 2 popr. Socjologia 40. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, 2005.

Pratt, Mary Louise. Imperialne spojrzenie. Pisarstwo podróżnicze a transkulturacja. Tłumaczenie Ewa Elżbieta Nowakowska. Cultura. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2011.

Pyne, Stephen J. „Grand Tours and Great Excursions: How Western Civilization Learned About a Wider World”. W The Great Ages of Discovery, redakcja Stephen J. Pyne. The University of Arizona Press, 2021.

Rouillé, André. Fotografia: Między dokumentem a sztuką współczesną. Tłumaczenie Oskar Hedemann. Horyzonty Nowoczesności 56. Universitas, 2007.

Sagan, Carl. Kosmiczne związki: Spojrzenie na Ziemię z kosmicznej perspektywy. Tłumaczenie Karol Pesz. Prószyński i S-ka, 2000.

Sęp-Szarzyński, Mikołaj. Rytmy albo wiersze polskie oraz cykl erotyków. Ossolineum, 1973.

Škrabec, Simona. Geografia wyobrażona: Koncepcja Europy Środkowej w XX wieku. Tłumaczenie Rozalya Sasor. Biblioteka Europy Środka. Międzynarodowe Centrum Kultury, 2013.

Spólna, Anna. „Długie trwanie: Obraz prowincji w wierszach Michała Sobola”. W Krytycznie, literacko: Szkice o literaturze z lat 2010–2021. Wydawnictwo UTH, 2021.

Tyszka, Andrzej, red. Róża wiatrów Europy: O środkowoeuropejskiej tożsamości kulturowej. Instytut Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego, 1999.

Urry, John. Spojrzenie turysty. Tłumaczenie Alina Szulżycka. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007.

Werner, Michael i Bénédicte Zimmermann. „Beyond Comparison: Histoire Croisée and the Challenge of Reflexivity”. History and Theory 45, nr 1 (2006): 30–50. https://doi.org/10.1111/j.1468-2303.2006.00347.x.

Wieczorkiewicz, Anna. Apetyt turysty: O doświadczaniu świata w podróży. Horyzonty Nowoczesności: Teoria, literatura, kultura 66. Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas, 2008.

Wierciński, Hubert. Ruchome etnografie: Praktyki, przestrzenie, ciała. Oficyna Naukowa, 2023.

Willis, Peter. „Don’t Call It Poetry”. Indo-Pacific Journal of Phenomenology 2, nr 1 (2002): 1–14. https://doi.org/10.1080/20797222.2002.11433869.