Grand Tour czy kulturowa rekonkwista? Podróże na południe Europy w poezji Michała Sobola

Anna Spólna

doi:10.56583/fs.3087

##plugins.themes.libcom.datePublished## : 2026-07-29

Grand Tour czy kulturowa rekonkwista? Podróże na południe Europy w poezji Michała Sobola

Anna Spólna

https://orcid.org/0000-0002-4541-6929

DOI: https://doi.org/10.56583/fs.3087

Анотація

Artykuł poprzez analizę poezji Michała Sobola dotyczącej podróży na południe Europy wskazuje, jak literatura staje się narzędziem reinterpretacji tożsamości kulturowej. Zwłaszcza w cyklu Kolekcja z tomu Pulsary autor gra z tradycją Grand Tour, naruszając hierarchiczność cywilizacji z kręgu starożytnej Grecji i Rzymu. Pomijanie toponimów zamienia cykl poetycki w zbiór medytacji nad śladami przeszłości we współczesności. Kluczowe metafory ruchu i unieruchomienia wzmacniają oscylacyjną dynamikę poznawczą. Rozumiane socjologicznie „spojrzenie” podmiotu służy interpretacji odwiedzanych miejsc i selekcji kulturowych mitów, a redukcja fenomenologiczna uwydatnia paradoksy transferu kulturowego. Bohater, ironiczny rebeliant globalnego turyzmu, bez kompleksów i postkolonialnego resentymentu dookreśla własną osobność w ramach przekształconego paradygmatu kulturowego europejskiej przynależności.

Подробиці

Посилання

##plugins.themes.libcom.statistics##

##plugins.themes.libcom.about_authors##

##plugins.themes.libcom.download_files##

PDF (Język Polski)
EPUB (Język Polski)
HTML (Język Polski)

##plugins.themes.libcom.cit_rules##

Spólna, A. (2026). Grand Tour czy kulturowa rekonkwista? Podróże na południe Europy w poezji Michała Sobola. Facta Simonidis, online first 29 lipca 2026. https://doi.org/10.56583/fs.3087

##plugins.themes.libcom.altmetric##

##plugins.themes.libcom.share##

##plugins.themes.libcom.licence##

Ця робота ліцензується відповідно до Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.

Посилання

Andruchowycz, Jurij i Andrzej Stasiuk. Moja Europa: Dwa eseje o Europie zwanej Środkową. Europa Środkowa. Czarne, 2000.

Augé, Marc. „Nie-Miejsca: Wprowadzenie do antropologii nadnowoczesności (fragmenty)”. Tłumaczenie Adam Dziadek. Teksty Drugie: Teoria literatury, krytyka, interpretacja, nr 4 (2008): 127–140.

Bal, Mieke. Narratologia: Wprowadzenie do teorii narracji. Redakcja naukowa tłumaczenia Ewa Kraskowska i Ewa Rajewska. Eidos. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2012.

Bielecka-Prus, Joanna. „O pożytkach badań poetyckich w naukach społecznych”. Przegląd Socjologii Jakościowej 20, nr 2 (2024): 36–61. https://doi.org/10.18778/1733-8069.20.2.03.

Brix, Emil. Z powrotem w Europie Środkowej: Eseje i szkice. Tłumaczenie Anna Śliwa. Biblioteka Europy Środka. Międzynarodowe Centrum Kultury, 2012.

Certeau, Michel de. Wynaleźć codzienność: Sztuki działania. Tłumaczenie Katarzyna Thiel-Jańczuk. Cultura. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2008.

Certeau, Michel de, Luce Giard i Pierre Mayol. Mieszkać, gotować. T. 2 z Wynaleźć codzienność, tłumaczenie Katarzyna Thiel-Jańczuk. Cultura. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2011.

Espagne, Michel i Michael Werner. „La construction d’une référence culturelle allemande en France: Genèse et histoire (1750–1914)”. Annales: Économies, Sociétés, Civilisations 42, nr 4 (1987): 969–992.

Farré Vidal, Xavier. „De viatges i geografies: Sobre el cicle de poemes Col·leció de Michał Sobol”. Veus baixes: Paper de versos i lletres 4 (2017): 129–132.

Genette, Gérard. Narrative Discourse: An Essay in Method. Tłumaczenie Jane E. Lewin. Cornell University Press, 1980.

Kasperski, Edward. „Moment, koniunktura, trwanie: Czas w literaturze, literatura w czasie, literatura poza czasem”. W Sekundy (i) epoki: Czas w literaturze polskiej po 1989 roku, redakcja Żaneta Nalewajk. Elipsa, 2013.

Koens, Ko, Albert Postma i Bernadett Papp. „Is Overtourism Overused? Understanding the Impact of Tourism in a City Context”. Sustainability 10, nr 12 (2018): 4384. https://doi.org/10.3390/su10124384.

Kruczek, Zygmunt. „Ways to Counteract the Negative Effects of Overtourism at Tourist Attractions and Destinations”. Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio B – Geographia, Geologia, Mineralogia et Petrographia 74 (2019): 45–57. https://doi.org/10.17951/b.2019.74.0.45-57.

Kuras, Katarzyna. „Transfer kulturowy, histoire croisée, entangled history i mobilność kulturowa w badaniach nad dworami królewskimi epoki nowożytnej”. Historyka: Studia Metodologiczne 51 (2021): 433–452. https://doi.org/10.24425/hsm.2021.138384.

Nowicka-Jeżowa, Alina. „Poeci polscy doby humanizmu wobec Rzymu”. Ruch Literacki 53, nr 6 (2012): 631–651. https://doi.org/10.2478/v10273-012-0039-6.

Owton, Helen. Doing Poetic Inquiry. Springer eBook Collection. Palgrave Macmillan, 2017.

Podemski, Krzysztof. Socjologia podróży. Wyd. 2 popr. Socjologia 40. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, 2005.

Pratt, Mary Louise. Imperialne spojrzenie. Pisarstwo podróżnicze a transkulturacja. Tłumaczenie Ewa Elżbieta Nowakowska. Cultura. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2011.

Pyne, Stephen J. „Grand Tours and Great Excursions: How Western Civilization Learned About a Wider World”. W The Great Ages of Discovery, redakcja Stephen J. Pyne. The University of Arizona Press, 2021.

Rouillé, André. Fotografia: Między dokumentem a sztuką współczesną. Tłumaczenie Oskar Hedemann. Horyzonty Nowoczesności 56. Universitas, 2007.

Sagan, Carl. Kosmiczne związki: Spojrzenie na Ziemię z kosmicznej perspektywy. Tłumaczenie Karol Pesz. Prószyński i S-ka, 2000.

Sęp-Szarzyński, Mikołaj. Rytmy albo wiersze polskie oraz cykl erotyków. Ossolineum, 1973.

Škrabec, Simona. Geografia wyobrażona: Koncepcja Europy Środkowej w XX wieku. Tłumaczenie Rozalya Sasor. Biblioteka Europy Środka. Międzynarodowe Centrum Kultury, 2013.

Spólna, Anna. „Długie trwanie: Obraz prowincji w wierszach Michała Sobola”. W Krytycznie, literacko: Szkice o literaturze z lat 2010–2021. Wydawnictwo UTH, 2021.

Tyszka, Andrzej, red. Róża wiatrów Europy: O środkowoeuropejskiej tożsamości kulturowej. Instytut Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego, 1999.

Urry, John. Spojrzenie turysty. Tłumaczenie Alina Szulżycka. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007.

Werner, Michael i Bénédicte Zimmermann. „Beyond Comparison: Histoire Croisée and the Challenge of Reflexivity”. History and Theory 45, nr 1 (2006): 30–50. https://doi.org/10.1111/j.1468-2303.2006.00347.x.

Wieczorkiewicz, Anna. Apetyt turysty: O doświadczaniu świata w podróży. Horyzonty Nowoczesności: Teoria, literatura, kultura 66. Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas, 2008.

Wierciński, Hubert. Ruchome etnografie: Praktyki, przestrzenie, ciała. Oficyna Naukowa, 2023.

Willis, Peter. „Don’t Call It Poetry”. Indo-Pacific Journal of Phenomenology 2, nr 1 (2002): 1–14. https://doi.org/10.1080/20797222.2002.11433869.