Wolontariat jako przedmiot badań pedagogicznych

Katarzyna Braun

doi:10.56583/fs.2857

Published : 2025-12-21

V. 18 N. 2 (2025)

Wolontariat jako przedmiot badań pedagogicznych

Katarzyna Braun

DOI: https://doi.org/10.56583/fs.2857

Abstract

Artykuł poświęcony jest analizie wolontariatu jako obszaru badań pedagogicznych. We wstępie omówiono przedmiot materialny i formalny pedagogiki, umiejscawiając w jego kontekście zjawisko wolontariatu. Wskazano na jego definicje, genezę, funkcje oraz wartości i dokonano przeglądu badań pedagogicznych nad nim. Koncentrują się one wokół trzech głównych obszarów: opisu zjawiska, jego idei, historii oraz motywacji wolontariuszy; badań nad osobą wolontariusza w różnym wieku, w tym nad ideałem osobowości, motywacjami, kompetencjami społecznymi oraz znaczeniem wolontariatu dla rozwoju edukacyjnego i zawodowego; badań nad rolą ochotników w działalności pomocowej, edukacyjnej, wychowawczej i resocjalizacyjnej w takich placówkach, jak: szkoły, przedszkola, hospicja, szpitale czy zakłady karne. Wskazano na znaczenie wolontariatu dla kształtowania postaw prospołecznych, rozwijania kompetencji i wspierania procesów integracji społecznej. Podkreślono niedostatek badań długofalowych i porównawczych, co otwiera perspektywę dalszych studiów.

Dettagli

Riferimenti bibliografici

##plugins.themes.libcom.statistics##

Authors

Download files

PDF (Język Polski)
EPUB (Język Polski)
HTML (Język Polski)

Citation rules

Braun, K. (2025). Wolontariat jako przedmiot badań pedagogicznych. Facta Simonidis, 18(2), 99–121. https://doi.org/10.56583/fs.2857

Altmetric indicators

##plugins.themes.libcom.share##

Licence

Questo lavoro è fornito con la licenza Creative Commons Attribuzione - Non commerciale - Condividi allo stesso modo 4.0 Internazionale.

Riferimenti bibliografici

Anielska A., Wolontariat w pracy? Wolontariat na emeryturze? Dlaczego nie!, w: Wolontariat: czas stracony czy bezcenny, red. P.P. Grzybowski, N. Woderska, Bydgoszcz 2014, s. 32–45.

Bełdowska M., Przetarty szlak, w: Wolontariat w Ośrodkach Pomocy Społecznej, red. M. Bełdowska, Warszawa 2008, s. 133–168.

Braun K., Wolontariat – młodzież – wychowanie, Lublin 2012.

Braun K., Wolontariat w procesie resocjalizacji w Zakładach Karnych, „Roczniki Pedagogiczne” 11 (2019), nr specjalny, s. 95–108, http://dx.doi.org/10.18290/rped.2019.11s-6. DOI: https://doi.org/10.18290/rped.2019.11s-6

Chabior A., Nowe spojrzenie na wolontariusza-seniora, w: Wolontariat jako działanie prospołeczne w obszarze pomocy społecznej i pracy socjalnej, red. B. Matyjas, Kielce 2009, s. 231–236.

Dylus A., Matyjaszczyk K., Wolontariat pracowniczy. Istota, formy, przykłady, „Annales. Etyka w Życiu Gospodarczym”, 21 (2018), nr 2, s. 7–28, https://doi.org/10.18778/1899-2226.21.2.01. DOI: https://doi.org/10.18778/1899-2226.21.2.01

Górecki M., Idea, instytucjonalizacja i funkcje wolontariatu, Warszawa 2013.

Górecki M., Wolontariat, w: Elementarne pojęcia pedagogiki społecznej i pracy socjalnej, red. D. Lalak, T. Pilch, Warszawa 1999, s. 335–336.

Grzybowski P.P., Czerwony nos i radość życia. Działalność doktorów klaunów w opinii wolontariuszy, w: Wolontariat: czas stracony czy bezcenny?, red. P.P. Grzybowski, N. Woderska, Bydgoszcz 2014, s. 95–125.

Guziuk M., Metody badań pedagogicznych, w: Encyklopedia pedagogiczna XXI wieku, t. 3, red. T. Pilch, Warszawa 2004, s. 217–226.

Guziuk M., Przedmiot badań, w: Encyklopedia pedagogiczna XXI, t. 4, red. T. Pilch, Warszawa 2005, s. 1016–1019.

Jeżowski M., Do zawodu przez wolontariat. Zdobywanie kompetencji poprzez udział w zagranicznym wolontariacie długoterminowym w szkołach i przedszkolach, w: Organizacje pozarządowe i wolontariat w szkole, red. G. Całek, E. Siedlicka, Kraków 2024, s. 81–90.

Kanios A., Społeczne kompetencje studentów do pracy w wolontariacie, Lublin 2008.

Karyłowski J., O dwóch typach altruizmu. Badania nad endocentrycznymi i egzocentrycznymi źródłami bezinteresownych działań na rzecz innych ludzi, Wrocław 1982.

Karyń A., Wolontariat uczniowski na rzecz seniorów – działania w Dziennym Domu Pomocy Społecznej „Turkus” w Szczecinie, w: Organizacje pozarządowe i wolontariat w szkole, red. G. Całek, E. Siedlicka, Kraków 2024, s. 91–103.

Kata G.J., Wolontariat młodzieżowy jako szansa samoaktualizacji, Lublin 2016.

Kowalska M., Wolontariat po studencku — inspiracja i zaangażowanie studentów pedagogiki specjalnej w działalność wolontariacką, „Pedagogika Przedszkolna i Wczesnoszkolna”, 9 (2021), nr 2, s. 123–135, https://doi.org/10.4467/23537159PPW.21.023.15183. DOI: https://doi.org/10.4467/23537159PPW.21.023.15183

Krakowiak P., Wolontariat narzędziem wsparcia społecznego i edukacji w cyklu życia, „Rocznik Naukowy Kujawsko-Pomorskiej Szkoły Wyższej w Bydgoszczy. Transdyscyplinarne Studia o Kulturze (i) Edukacji”, 2012–2013, nr 7–8, s. 187–205.

Kromolicka B., Wolontariat, w: Encyklopedia pedagogiczna XXI wieku, t. 7, red. T. Pilch, Warszawa 2008, s. 218–230.

Kromolicka B., Wolontariusz w służbie człowiekowi umierającemu. Na przykładzie Szczecińskiego Hospicjum Domowego, Szczecin 2000.

Krzesińska-Żach B., Wolontariat w służbie osób terminalnie chorych na przykładzie Hospicjum „Dom Opatrzności Bożej w Białymstoku”, w: Pomoc jako zachowanie prospołeczne, red. T. Zbyrad, B. Krempa, Lublin 2012, s. 341–348.

Kubiak A., Wolontariat dzieci i młodzieży jako edukacja pozaformalna w świetle obowiązującej w Polsce polityki edukacyjnej, w: Wielokulturowość i problemy edukacji, red. T. Lewowicki, A. Różańska, G. Piechaczek-Ogierman, Toruń 2012, s. 226–243.

Kunowski S., Podstawy współczesnej pedagogiki, Warszawa 2001.

Marchel P., Obraz programu PROJEKTOR – wolontariat studencki w społeczeństwie, w: Wolontariat: czas stracony czy bezcenny?, red. P.P. Grzybowski, N. Woderska, Bydgoszcz 2014, s. 148–158.

Matyjas B., Wolontariat jako działanie prospołeczne w obszarze pomocy społecznej i pracy socjalnej, w: Wolontariat jako działanie prospołeczne w obszarze pomocy społecznej i pracy socjalnej, red. B. Matyjas, Kielce 2009, s. 183–193.

Moroń D., Wolontariat w trzecim sektorze. Prawo i praktyka, Wrocław 2009.

Myrda D., Nadzieja A., Specyfika działalności wolontariackiej wśród niepełnosprawnych w Domu dla Niepełnosprawnych w Piekoszowie, w: Wolontariat jako działanie prospołeczne w obszarze pomocy społecznej i pracy socjalnej, red. B. Matyjas, Kielce 2009, s. 203–208.

Naumiuk A., Uczestnictwo społeczne młodzieży. Możliwości działań – opinie i postawy, Toruń 2007.

Nowak M., Podstawy pedagogiki otwartej, Lublin 1999.

OECD, Voluntary Work in the Community: A Guide to Delivering an Effective Career Development Activity, „OECD Education Policy Perspectives”, 2025, nr 115, https://doi.org/10.1787/ae8726c8-en. DOI: https://doi.org/10.1787/ae8726c8-en

Pilch T., Bauman T., Zasady badań pedagogicznych. Strategie ilościowe i jakościowe, Warszawa 2001.

Rubacha K., Pedagogika jako nauka, w: Pedagogika. Podręcznik akademicki, red. Z. Kwieciński, B. Śliwerski, Warszawa 2003, s. 18–71.

Segiet K., Znaczenie wolontariatu działającego na rzecz dzieci i młodzieży w różnych obszarach życia społecznego, w: Wolontariat w obszarze humanistycznych wyzwań opiekuńczych, red. B. Kromolicka, Toruń 2005, s. 117–124.

Sowiński A., W poszukiwaniu ideału osobowości wolontariusza, w: Wolontariat w obszarze humanistycznych wyzwań opiekuńczych, red. B. Kromolicka, Toruń 2005, s. 93–105.

Stepaniuk J., Wolontariat jako działanie profilaktyczno-wychowawcze w szkole podstawowej, w: Organizacje pozarządowe i wolontariat w szkole, red. G. Całek, E. Siedlicka, Kraków 2024, s. 69–80.

Targowska M., Wolontariat jako droga kształtowania pasji i nabywania kompetencji zawodowych, w: Wolontariat studencki krajowy i zagraniczny, red. E.M. Kulsza, B. Kosewska, Warszawa 2017, s. 33–46.