Wolontariat jako przedmiot badań pedagogicznych

Katarzyna Braun

doi:10.56583/fs.2857

Data publikacji : 2025-12-21

Tom 18 Nr 2 (2025)

Wolontariat jako przedmiot badań pedagogicznych

dr Katarzyna Braun

DOI: https://doi.org/10.56583/fs.2857

Abstrakt

Artykuł poświęcony jest analizie wolontariatu jako obszaru badań pedagogicznych. We wstępie omówiono przedmiot materialny i formalny pedagogiki, umiejscawiając w jego kontekście zjawisko wolontariatu. Wskazano na jego definicje, genezę, funkcje oraz wartości i dokonano przeglądu badań pedagogicznych nad nim. Koncentrują się one wokół trzech głównych obszarów: opisu zjawiska, jego idei, historii oraz motywacji wolontariuszy; badań nad osobą wolontariusza w różnym wieku, w tym nad ideałem osobowości, motywacjami, kompetencjami społecznymi oraz znaczeniem wolontariatu dla rozwoju edukacyjnego i zawodowego; badań nad rolą ochotników w działalności pomocowej, edukacyjnej, wychowawczej i resocjalizacyjnej w takich placówkach, jak: szkoły, przedszkola, hospicja, szpitale czy zakłady karne. Wskazano na znaczenie wolontariatu dla kształtowania postaw prospołecznych, rozwijania kompetencji i wspierania procesów integracji społecznej. Podkreślono niedostatek badań długofalowych i porównawczych, co otwiera perspektywę dalszych studiów.

Słowa kluczowe:

przedmiot badań, metodologia badań pedagogicznych, wolontariat, wolontariusz, edukacja, wychowanie

Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

PDF
EPUB
HTML

Zasady cytowania

Braun, K. (2025). Wolontariat jako przedmiot badań pedagogicznych. Facta Simonidis, 18(2), 99–121. https://doi.org/10.56583/fs.2857

Wskaźniki altmetryczne

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Anielska A., Wolontariat w pracy? Wolontariat na emeryturze? Dlaczego nie!, w: Wolontariat: czas stracony czy bezcenny, red. P.P. Grzybowski, N. Woderska, Bydgoszcz 2014, s. 32–45.

Bełdowska M., Przetarty szlak, w: Wolontariat w Ośrodkach Pomocy Społecznej, red. M. Bełdowska, Warszawa 2008, s. 133–168.

Braun K., Wolontariat – młodzież – wychowanie, Lublin 2012.

Braun K., Wolontariat w procesie resocjalizacji w Zakładach Karnych, „Roczniki Pedagogiczne” 11 (2019), nr specjalny, s. 95–108, http://dx.doi.org/10.18290/rped.2019.11s-6. DOI: https://doi.org/10.18290/rped.2019.11s-6

Chabior A., Nowe spojrzenie na wolontariusza-seniora, w: Wolontariat jako działanie prospołeczne w obszarze pomocy społecznej i pracy socjalnej, red. B. Matyjas, Kielce 2009, s. 231–236.

Dylus A., Matyjaszczyk K., Wolontariat pracowniczy. Istota, formy, przykłady, „Annales. Etyka w Życiu Gospodarczym”, 21 (2018), nr 2, s. 7–28, https://doi.org/10.18778/1899-2226.21.2.01. DOI: https://doi.org/10.18778/1899-2226.21.2.01

Górecki M., Idea, instytucjonalizacja i funkcje wolontariatu, Warszawa 2013.

Górecki M., Wolontariat, w: Elementarne pojęcia pedagogiki społecznej i pracy socjalnej, red. D. Lalak, T. Pilch, Warszawa 1999, s. 335–336.

Grzybowski P.P., Czerwony nos i radość życia. Działalność doktorów klaunów w opinii wolontariuszy, w: Wolontariat: czas stracony czy bezcenny?, red. P.P. Grzybowski, N. Woderska, Bydgoszcz 2014, s. 95–125.

Guziuk M., Metody badań pedagogicznych, w: Encyklopedia pedagogiczna XXI wieku, t. 3, red. T. Pilch, Warszawa 2004, s. 217–226.

Guziuk M., Przedmiot badań, w: Encyklopedia pedagogiczna XXI, t. 4, red. T. Pilch, Warszawa 2005, s. 1016–1019.

Jeżowski M., Do zawodu przez wolontariat. Zdobywanie kompetencji poprzez udział w zagranicznym wolontariacie długoterminowym w szkołach i przedszkolach, w: Organizacje pozarządowe i wolontariat w szkole, red. G. Całek, E. Siedlicka, Kraków 2024, s. 81–90.

Kanios A., Społeczne kompetencje studentów do pracy w wolontariacie, Lublin 2008.

Karyłowski J., O dwóch typach altruizmu. Badania nad endocentrycznymi i egzocentrycznymi źródłami bezinteresownych działań na rzecz innych ludzi, Wrocław 1982.

Karyń A., Wolontariat uczniowski na rzecz seniorów – działania w Dziennym Domu Pomocy Społecznej „Turkus” w Szczecinie, w: Organizacje pozarządowe i wolontariat w szkole, red. G. Całek, E. Siedlicka, Kraków 2024, s. 91–103.

Kata G.J., Wolontariat młodzieżowy jako szansa samoaktualizacji, Lublin 2016.

Kowalska M., Wolontariat po studencku — inspiracja i zaangażowanie studentów pedagogiki specjalnej w działalność wolontariacką, „Pedagogika Przedszkolna i Wczesnoszkolna”, 9 (2021), nr 2, s. 123–135, https://doi.org/10.4467/23537159PPW.21.023.15183. DOI: https://doi.org/10.4467/23537159PPW.21.023.15183

Krakowiak P., Wolontariat narzędziem wsparcia społecznego i edukacji w cyklu życia, „Rocznik Naukowy Kujawsko-Pomorskiej Szkoły Wyższej w Bydgoszczy. Transdyscyplinarne Studia o Kulturze (i) Edukacji”, 2012–2013, nr 7–8, s. 187–205.

Kromolicka B., Wolontariat, w: Encyklopedia pedagogiczna XXI wieku, t. 7, red. T. Pilch, Warszawa 2008, s. 218–230.

Kromolicka B., Wolontariusz w służbie człowiekowi umierającemu. Na przykładzie Szczecińskiego Hospicjum Domowego, Szczecin 2000.

Krzesińska-Żach B., Wolontariat w służbie osób terminalnie chorych na przykładzie Hospicjum „Dom Opatrzności Bożej w Białymstoku”, w: Pomoc jako zachowanie prospołeczne, red. T. Zbyrad, B. Krempa, Lublin 2012, s. 341–348.

Kubiak A., Wolontariat dzieci i młodzieży jako edukacja pozaformalna w świetle obowiązującej w Polsce polityki edukacyjnej, w: Wielokulturowość i problemy edukacji, red. T. Lewowicki, A. Różańska, G. Piechaczek-Ogierman, Toruń 2012, s. 226–243.

Kunowski S., Podstawy współczesnej pedagogiki, Warszawa 2001.

Marchel P., Obraz programu PROJEKTOR – wolontariat studencki w społeczeństwie, w: Wolontariat: czas stracony czy bezcenny?, red. P.P. Grzybowski, N. Woderska, Bydgoszcz 2014, s. 148–158.

Matyjas B., Wolontariat jako działanie prospołeczne w obszarze pomocy społecznej i pracy socjalnej, w: Wolontariat jako działanie prospołeczne w obszarze pomocy społecznej i pracy socjalnej, red. B. Matyjas, Kielce 2009, s. 183–193.

Moroń D., Wolontariat w trzecim sektorze. Prawo i praktyka, Wrocław 2009.

Myrda D., Nadzieja A., Specyfika działalności wolontariackiej wśród niepełnosprawnych w Domu dla Niepełnosprawnych w Piekoszowie, w: Wolontariat jako działanie prospołeczne w obszarze pomocy społecznej i pracy socjalnej, red. B. Matyjas, Kielce 2009, s. 203–208.

Naumiuk A., Uczestnictwo społeczne młodzieży. Możliwości działań – opinie i postawy, Toruń 2007.

Nowak M., Podstawy pedagogiki otwartej, Lublin 1999.

OECD, Voluntary Work in the Community: A Guide to Delivering an Effective Career Development Activity, „OECD Education Policy Perspectives”, 2025, nr 115, https://doi.org/10.1787/ae8726c8-en. DOI: https://doi.org/10.1787/ae8726c8-en

Pilch T., Bauman T., Zasady badań pedagogicznych. Strategie ilościowe i jakościowe, Warszawa 2001.

Rubacha K., Pedagogika jako nauka, w: Pedagogika. Podręcznik akademicki, red. Z. Kwieciński, B. Śliwerski, Warszawa 2003, s. 18–71.

Segiet K., Znaczenie wolontariatu działającego na rzecz dzieci i młodzieży w różnych obszarach życia społecznego, w: Wolontariat w obszarze humanistycznych wyzwań opiekuńczych, red. B. Kromolicka, Toruń 2005, s. 117–124.

Sowiński A., W poszukiwaniu ideału osobowości wolontariusza, w: Wolontariat w obszarze humanistycznych wyzwań opiekuńczych, red. B. Kromolicka, Toruń 2005, s. 93–105.

Stepaniuk J., Wolontariat jako działanie profilaktyczno-wychowawcze w szkole podstawowej, w: Organizacje pozarządowe i wolontariat w szkole, red. G. Całek, E. Siedlicka, Kraków 2024, s. 69–80.

Targowska M., Wolontariat jako droga kształtowania pasji i nabywania kompetencji zawodowych, w: Wolontariat studencki krajowy i zagraniczny, red. E.M. Kulsza, B. Kosewska, Warszawa 2017, s. 33–46.