Published : 2025-12-21

Od Berga do Bernsteina. Ideowe ścieżki lekturowe Stanisława Wojciechowskiego w listach z Anglii (1900–1905)

Małgorzata Bańkowska



Abstract

W 1899 roku Stanisław Wojciechowski wraz z żoną Marią z Kiersnowskich wyjechał do Londynu, gdzie od 1893 roku mieściła się Centralizacja Związku Zagranicznego Socjalistów Polskich. Tu rozpoczął pracę jako zecer w londyńskiej drukarni „Przedświtu”, a następnie w drukarni tołstojowców (Purleigh, Tuckton). Wypadki 1900 roku – odkrycie tajnej drukarni „Robotnika” w Łodzi i aresztowanie Józefa Piłsudskiego oraz rozłam w Polskiej Partii Socjalistycznej – spowodowały, że został zobligowany do przejęcia kierownictwa partii oraz podjęcia na nowo obowiązków redaktora „Robotnika”. Zachowana w Archiwum Akt Nowych w Warszawie i Instytucie Józefa Piłsudskiego w Nowym Jorku jego korespondencja z lat 1900–1905 liczy ponad 140 listów adresowanych do członków Komitetu Zagranicznego PPS w Londynie, m.in. Bolesława Jędrzejowskiego, Feliksa Perla i Leona Wasilewskiego. Celem artykułu jest ukazanie piśmiennictwa ideowego i filozoficznego obecnego w listach przyszłego prezydenta, w tym prac Mikołaja Berga, Augusta Bebla, Eduarda Bernsteina i innych. W opracowaniu materiału wykorzystano metodę krytycznej analizy źródeł oraz metody bibliologiczne, w tym analizę bibliograficzną. Przeprowadzona analiza pozwoliła na odkrycie mało znanych kulisów działalności politycznej Wojciechowskiego w okresie angielskiej emigracji oraz wielu interesujących faktów związanych z jego życiem prywatnym i zainteresowaniem literaturą filozoficzną przełomu XIX i XX wieku.

Zachowana w Archiwum Akt Nowych w  Warszawie i Instytucie Józefa Piłsudskiego w Nowym Jorku korespondencja z lat 1900-1905 liczy ponad 140 listów, adresowanych do członków Komitetu Zagranicznego PPS w Londynie, m.in. Bolesława Jędrzejowskiego, Feliksa Perla i Leona Wasilewskiego.




Dettagli

Riferimenti bibliografici

##plugins.themes.libcom.statistics##

Authors

Citation rules

Bańkowska, M. (2025). Od Berga do Bernsteina. Ideowe ścieżki lekturowe Stanisława Wojciechowskiego w listach z Anglii (1900–1905). Facta Simonidis, 18(2), 265–285. https://doi.org/10.56583/fs.2944

Altmetric indicators


##plugins.themes.libcom.share##


##libcom.publisher##
Wydawnictwo Akademii Zamojskiej
ul. Pereca 2, 22-400 Zamość
tel.: +48 84/638 34 44;
tel. kom. +48/ 790 331 087
fax: +48 84/ 638 35 00
University
Akademia Zamojska
ul. Pereca 2, 22-400 Zamość
tel. 84 638 34 44
fax 84 638 35 00
e-mail: rektorat@akademiazamojska.edu.pl
##libcom.about##
Copyright 2021 by
OJS Support and Customization by LIBCOM
Platform & workfow by OJS/PKP