Język Polski
English
Od Berga do Bernsteina. Ideowe ścieżki lekturowe Stanisława Wojciechowskiego w listach z Anglii (1900–1905)∗
dr Małgorzata Bańkowska
Abstrakt
W 1899 roku Stanisław Wojciechowski wraz z żoną Marią z Kiersnowskich wyjechał do Londynu, gdzie od 1893 roku mieściła się Centralizacja Związku Zagranicznego Socjalistów Polskich. Tu rozpoczął pracę jako zecer w londyńskiej drukarni „Przedświtu”, a następnie w drukarni tołstojowców (Purleigh, Tuckton). Wypadki 1900 roku – odkrycie tajnej drukarni „Robotnika” w Łodzi i aresztowanie Józefa Piłsudskiego oraz rozłam w Polskiej Partii Socjalistycznej – spowodowały, że został zobligowany do przejęcia kierownictwa partii oraz podjęcia na nowo obowiązków redaktora „Robotnika”. Zachowana w Archiwum Akt Nowych w Warszawie i Instytucie Józefa Piłsudskiego w Nowym Jorku jego korespondencja z lat 1900–1905 liczy ponad 140 listów adresowanych do członków Komitetu Zagranicznego PPS w Londynie, m.in. Bolesława Jędrzejowskiego, Feliksa Perla i Leona Wasilewskiego. Celem artykułu jest ukazanie piśmiennictwa ideowego i filozoficznego obecnego w listach przyszłego prezydenta, w tym prac Mikołaja Berga, Augusta Bebla, Eduarda Bernsteina i innych. W opracowaniu materiału wykorzystano metodę krytycznej analizy źródeł oraz metody bibliologiczne, w tym analizę bibliograficzną. Przeprowadzona analiza pozwoliła na odkrycie mało znanych kulisów działalności politycznej Wojciechowskiego w okresie angielskiej emigracji oraz wielu interesujących faktów związanych z jego życiem prywatnym i zainteresowaniem literaturą filozoficzną przełomu XIX i XX wieku.
Zachowana w Archiwum Akt Nowych w Warszawie i Instytucie Józefa Piłsudskiego w Nowym Jorku korespondencja z lat 1900-1905 liczy ponad 140 listów, adresowanych do członków Komitetu Zagranicznego PPS w Londynie, m.in. Bolesława Jędrzejowskiego, Feliksa Perla i Leona Wasilewskiego.
Celem artykułu jest ukazanie piśmiennictwa ideowego i filozoficznego obecnego w listach przyszłego prezydenta, w tym prac Mikołaja Berga, Augusta Bebla, Eduarda Bernsteina i in. W opracowaniu materiału wykorzystano metodę krytycznej analizy źródeł oraz metody bibliologiczne, w tym analizę bibliograficzną. Przeprowadzona analiza pozwoliła na odkrycie mało znanych kulisów działalności politycznej Wojciechowskiego w okresie angielskiej emigracji oraz wielu interesujących faktów związanych z jego życiem prywatnym i zainteresowaniem literaturą filozoficzną przełomu XIX i XX w.
Opracowanie powstało w ramach projektu PREZYDENT STANISŁAW WOJCIECHOWSKI. JEGO WIEK, DOKONANIA, PAMIĘĆ, dofinansowanego z budżetu państwa w programie Ministra Edukacji i Nauki Nauka dla Społeczeństwa II (Nr NdS-II/SP/0056/2023/01).
Słowa kluczowe:
Stanisław Wojciechowski (1869–1953), Polska Partia Socjalistyczna, socjalizm, prasa politycznaSzczegóły
Bibliografia
Statystyki
Autorzy
Zasady cytowania
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.