Po strzeganie autorytetu we współczesnym wychowaniu w świetle badań jakościowych przeprowadzonych wśród studentów kierunku pedagogika

Małgorzata Przybysz-Zaremba; Izabela Bieńkowska

doi:10.36578/bp.2026.11.11

Data publikacji : 16-10-2026

Tom 11 Nr 1 (2026)

Po strzeganie autorytetu we współczesnym wychowaniu w świetle badań jakościowych przeprowadzonych wśród studentów kierunku pedagogika

Małgorzata Przybysz-Zaremba

https://orcid.org/0000-0003-2542-5104

Izabela Bieńkowska

https://orcid.org/0000-0001-5885-6379

DOI: https://doi.org/10.36578/bp.2026.11.11

Abstrakt

Celem opracowania jest przedstawienie sposobów postrzegania i definiowania autorytetu przez studentów kierunku pedagogika w odniesieniu do ich doświadczeń biograficznych oraz ustalenie, jakie znaczenie przypisują oni autorytetowi w kontekście własnych doświadczeń wychowawczych i edukacyjnych. W zaprezentowanych badaniach poszukiwano odpowiedzi na wymienione dalej pytania. Jakie doświadczenia biograficzne studentów pedagogiki wpływają na ich rozumienie autorytetu?; Jak badani, odwołując się do własnych doświadczeń życiowych, opisują cechy i postawy osób uznawanych przez nich za autorytety?; W jaki sposób autorytet funkcjonował i funkcjonuje w ich indywidualnych doświadczeniach wychowawczych i edukacyjnych?; Jak studenci pedagogiki interpretują rolę autorytetu w pracy z osobami niedostosowanymi społecznie w świetle swoich doświadczeń oraz obserwacji?; Jakie znaczenia nadają badani brakowi autorytetu, odnosząc się do własnych przeżyć i obserwowanych sytuacji wychowawczych?; Jak w narracjach biograficznych studentów pedagogiki przedstawiana jest rola rodziny jako źródła autorytetu wychowawczego?. W badaniu zastosowano jakościową strategię badań opartą na analizie treści wypowiedzi badanych pozyskanych za pomocą metody wywiadu narracyjnego. Takie podejście umożliwiło uchwycenie bogactwa znaczeń i sposobów rozumienia pojęcia autorytetu wśród obecnych (uzupełniających wykształcenie) i przyszłych pedagogów, przy jednoczesnym zachowaniu zgodności z założeniami przyjętego paradygmatu badań biograficznych, który wynikał z potrzeby pogłębionego zrozumienia sposobów konstruowania znaczeń przypisywanych autorytetowi przez badanych. Analizie poddano narracje 72 badanych. Analiza treści wypowiedzi badanych ujawnia złożone i ambiwalentne podejście studentów do kwestii autorytetu – z jednej strony dostrzegany jest jego brak, z drugiej – potrzeba obecności wiarygodnych i stałych wzorców jest silnie akcentowana.

Słowa kluczowe:

autorytet, wychowanie, młodzież, rodzina, nauczyciel

Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

pdf

Zasady cytowania

Przybysz-Zaremba, M., & Bieńkowska, I. (2026). Po strzeganie autorytetu we współczesnym wychowaniu w świetle badań jakościowych przeprowadzonych wśród studentów kierunku pedagogika. Biografistyka Pedagogiczna, 11(1), 303–331. https://doi.org/10.36578/bp.2026.11.11

Wskaźniki altmetryczne

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Arendt H., Między czasem minionym a przyszłym. Osiem ćwiczeń z myśli politycznej, tł. M. Godyń, W. Madej, wstęp P. Śpiewak, Warszawa 1994.

Bandura A., Teoria społecznego uczenia się, Warszawa 2007.

Barabas M., Autorytety w życiu współczesnej młodzieży, „Edukacja – Technika – Informatyka”, 10 (2009) nr 3, s. 15–20, DOI: 10.15584/eti.2019.3.1.

Bauman Z., Wieloznaczność nowoczesna. Nowoczesność wieloznaczna, tł. J. Bauman, Warszawa 1995.

Bauman Z., Kultura w płynnej nowoczesności, Warszawa 2011.

Baumrind D., The Influence of Parenting Style on Adolescent Competence and Substance Use, „The Journal of Early Adolescence”, 11 (1994) nr 1, s. 56-95, DOI: 10.1177/02724316911110.

Bednarska M., O autorytecie w wychowaniu i nauczaniu, Toruń 2009.

Berger P. L., Luckmann T., The Social Construction of Reality, London 1991.

Bourdieu P., Reprodukcja. Elementy teorii systemu nauczania, tł. E. Neyman, wstęp i red. A. Kłoskowska, Warszawa 2006.

Bourdieu P., Dystynkcja. Społeczna krytyka władzy sądzenia, tł. P. Biłos, Warszawa 2005.

Bowlby J., Przywiązanie, tł. M. Polaszewska-Nicke, Warszawa 2007.

Chase S. E., Wywiad narracyjny. Wielość perspektyw, podejść, głosów, w: Metody badań jakościowych, tł. K. Podemski, red. N. K. Denzin, Y.S. Lincoln, Warszawa 2009, t. 2, s. 15–55.

Dobijański M., Socjalizacja dzieci i młodzieży niedostosowanej społecznie metodami opartymi na wpływie osobistym wychowawcy, „Student Niepełnosprawny. Szkice i Rozprawy” 18 (2018) nr 11, s. 161–178.

Drzał S., Postmodernizm – Kultura – Wolność religijna w ujęciu myśli Zygmunta Baumana, Warszawa 2024.

Dudzikowa M., Autorytet jest zawsze relacją, „Psychologia w Szkole”, 3 (2008) s. 3–11.

Erikson E.H., Tożsamość a cykl życia, tł. M. Żywicki, Warszawa 2004.

Jazukiewicz I., Autorytet niejedno ma imię, w: Wzory i autorytety młodzieży, red. M. Rewera, „Współczesne Problemy Wychowania”, 6 (2023) s. 11–46.

Juul J., Życie w rodzinie. Wartości w partnerstwie i rodzicielstwie, tł. D. Syska, Warszawa 2013.

Karłyk-Ćwik A., Autorytet w wychowaniu i resocjalizacji w refleksji przyszłych pedagogów, „Lubelski Rocznik Pedagogiczny”, 33 (2014) s. 43–61.

Kohlberg L., The Psychology of Moral Development: The Nature and Validity of Moral Stages, t. 2, San Francisco 2007.

Łopatkiewicz A., O prawach epistemicznych z punktu widzenia edukacji, „Pedagogia Christiana”, 1 (51) (2023) s. 85–109, DOI: 10.12775/PCh.2023.004.

Mannheim K., Problém generací, „Sociální studia / Social Studies”, 4 (2007)nr 1–2, s. 11–44, DOI: 10.5817/SOC2007-1-2-11.

Metody badań jakościowych, tł. K. Podemski, red. N. K. Denzin, Y.S. Lincoln, t. 2, Warszawa 2009, Warszawa 2009.

Nowak M., Teorie i koncepcje wychowania, seria: Pedagogika wobec współczesności, Warszawa 2008.

Obuchowska I., Drogi dorastania. Psychologia rozwojowa okresu dorastania dla rodziców i wychowawców, Warszawa 1996.

Oleś P.K., Teoria społeczno-poznawcza Alberta Bandury, 2022; https://psychologia.pwn.pl/artykul/teoria-spolecznopoznawcza-alberta-bandury-63ad61df54c75e0db0ed482d, dostęp: 15.05.2025.

Schütze F., Biographieforschung und narratives Interview, „Neue Praxis. Kritische Zeitschrift für Sozialarbeit und Sozialpädagogik”, 13 (1983) s. 283–293.

Schütze F., Analiza biograficzna ugruntowana empirycznie w autobiograficznym wywiadzie narracyjnym. Jak analizować autobiograficzne wywiady narracyjne, w: Metoda biograficzna w socjologii. Antologia tekstów, red. K. Kaźmierska, Kraków 2012, s. 141–278.

Śliwerski B., Wychowanie. Pojęcia – Znaczenia – Dylematy, w: Wychowanie. Pojęcia – Procesy – Konteksty, red. M. Dudzikowa, M. Czerepaniak-Walczak, t. 1–5, Gdańsk 2007, s. 25–76.

Watson L., The Right to Know. Epistemic Rights and Why We Need Them, London 2021.

Weber M., Gospodarka i społeczeństwo: zarys socjologii rozumiejącej, tłum. i wstęp D. Lachowska, Warszawa 2002.

Wilk J., Pedagogika rodziny, Lublin 2016.