Znaczący inni w życiu geniusza – „Efekt motyla”? Artykuł recenzyjny książki Macieja Bernasiewicza pt. Wychować geniusza. Rodzice w biografiach wybitnych twórców kultury i nauki polskiej

Monika Sulik

doi:10.36578/bp.2026.11.19

Data publikacji : 16-10-2026

Tom 11 Nr 1 (2026)

Znaczący inni w życiu geniusza – „Efekt motyla”?

Artykuł recenzyjny książki Macieja Bernasiewicza pt. Wychować geniusza. Rodzice w biografiach wybitnych twórców kultury i nauki polskiej

Monika Sulik

https://orcid.org/0000-0003-0000-5744

DOI: https://doi.org/10.36578/bp.2026.11.19

Abstrakt

Maciej Bernasiewicz w swojej pracy podkreśla przede wszystkim rolę i miejsce „znaczących innych” zarówno w kształtowaniu tożsamości, jak i w „dziedziczeniu” pasji, nadziei, uczuć czy resentymentów osób uznanych za wybitne. Autor wskazuje na rolę i znaczenie klimatu środowiska rodzinnego, które uznaje za wyjątkowo ważne, a może i priorytetowe, determinujące rozwój talentu i geniuszu. To książka o ludziach, którzy – jak pisze – potrafili wielokrotnie pomnożyć powierzony im talent, ale jest to i opracowanie odnoszące się do osób, bez których owe talenty nie wybrzmiałyby tak znacząco. Badacz przestudiował biogramy 20 Polek i Polaków, osób nieprzeciętnie utalentowanych, których dokonania zostały uznane za wybitne, i wskazał biograficzne uwarunkowania ich rozwoju ze szczególnym uwzględnieniem roli rodziców i znaczących osób bliskich. W swej publikacji z powodzeniem ożywia Eriksonowską kategorię rodzica generatywnego, tworząc przestrzeń do współczesnej refleksji dotyczącej „życiodajnego” na wielu płaszczyznach rodzicielstwa.

Słowa kluczowe:

Maciej Bernasiewicz, geniusz, wychowanie, środowisko rodzinne, znaczący inni, generatywność

Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

pdf

Zasady cytowania

Sulik, M. (2026). Znaczący inni w życiu geniusza – „Efekt motyla”? Artykuł recenzyjny książki Macieja Bernasiewicza pt. Wychować geniusza. Rodzice w biografiach wybitnych twórców kultury i nauki polskiej. Biografistyka Pedagogiczna, 11(1), 461–477. https://doi.org/10.36578/bp.2026.11.19

Wskaźniki altmetryczne

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Bernasiewicz M., Wychować geniusza. Rodzice w biografiach wybitnych twórców kultury i nauki polskiej, Katowice 2024.

Biografie rodzinne i uczenie się, red. E. Dubas, A. Wąsiński, A. Słowik, seria: „Biografia i badania biografii”, t. 8, Łódź 2021.

Czykwin E., Metafory w naukach społecznych. Zasadność aplikacyjna, Warszawa 2021.

Grochowska M., Wytrąceni z milczenia, Wołowiec 2005, 2013.

Krzewska E., Skrzyniarz R., „Zaraziłem się bakcylem Indonezji”. Od marzeń do domu. Miejsce w biografii misjonarza o. Józefa Glinki, „Biografistyka Pedagogiczna”, 7 (2022) nr 2, 349–367, DOI: 10.36578/BP.2022.07.48.

Lakoff G., Johnson M., Metafory w naszym życiu, Warszawa 2011.

McKinley Runyan W., Historie życia a psychobiografia. Badania teorii i metody, tł. J. Kasprzewski, Warszawa 1992.

Johnson P., Intelektualiści, tł. A. Piber, Poznań 1988.

Olga Tokarczuk – Przemowa noblowska, The Nobel Prize, https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2018/tokarczuk/104870-lecture-polish/, dostęp: 08.05.2026.

Milewska M., Drużyna magicznej kuli, rozm. E. Wilk, „Polityka” 2002, nr 42, s. 15.

Sulik M., Kobiety w nauce: podmiotowe i społeczno-kulturowe uwarunkowania, Katowice 2010.

Sulik M., Interpretator, pielgrzym czy kapłan prawdy? O roli i dyspozycjach osób zajmujących się poznaniem naukowym. Próba ukazania sensów i znaczeń, „Edukacja Dorosłych”, 81 (2019) nr 2, s. 49–61, DOI: 10.12775/ED.2019.015.

Szulakiewicz W., Rodzina w życiu wybitnych uczonych. Przykład Kazimierza Twardowskiego (1866–1938), „Wychowanie w Rodzinie”, 5 (2012) nr 1, s. 179–191, DOI: 10.23734/wwr20121.179.191.