Czy to kobieta jako pierwsza dostrzegła i opisała objawy zaburzeń ze spektrum autyzmu? Psychiatra Grunia Jefimowna Suchariewa

Joanna Buława-Halasz; Agata Chilman

doi:10.36578/bp.2026.11.05

Published : 2026-10-16

V. 11 N. 1 (2026)

Czy to kobieta jako pierwsza dostrzegła i opisała objawy zaburzeń ze spektrum autyzmu?

Psychiatra Grunia Jefimowna Suchariewa

Joanna Buława-Halasz

https://orcid.org/0000-0002-2693-7219

Agata Chilman

https://orcid.org/0000-0003-1936-5213

DOI: https://doi.org/10.36578/bp.2026.11.05

Abstract

Twórczość Suchariewej poza Rosją jest mało znana i w dużej mierze niedoceniana. Oprócz postulatu większego uznania jej kluczowego wkładu w genezę konceptualizacji i kategoryzacji autyzmu, w artykule znalazła się refleksja dotycząca możliwego wyjaśnienia spóźnionego i niepełnego rozpoznania roli Suchariewej we współczesnej psychiatrii, która podejmuje próbę analizy tła biograficznego i historycznego. Zwrócono również uwagę na jej silne osadzenie w pedologii, a także wkład w pedagogikę leczniczą. Suchariewa postulowała indywidualizację w terapii osób z zaburzeniami ze spektrum autyzmu i zwracała uwagę nie tylko na deficyty wynikające z autyzmu, ale przede wszystkim na potencjał tkwiący w dziecku i jego pozytywne cechy. Jej dokonania były pionierskie na wielu polach, ale przede wszystkim jako pierwsza zwróciła uwagę na problem wpływu różnic płciowych na symptomatologię autyzmu.

Puoi leggere altri articoli dello stesso autore/i

Joanna Buława-Halasz , Pionierski wkład profesora Tadeusza Gałkowskiego w rozwój szkolnictwa osób z zaburzeniem ze spektrum autyzmu w Polsce , Biografistyka Pedagogiczna [Biografia pedagogica]: V. 8 N. 2 (2023)

Dettagli

Riferimenti bibliografici

##plugins.themes.libcom.statistics##

Authors

Download files

pdf (Język Polski)

Citation rules

Buława-Halasz , J., & Chilman, A. (2026). Czy to kobieta jako pierwsza dostrzegła i opisała objawy zaburzeń ze spektrum autyzmu? Psychiatra Grunia Jefimowna Suchariewa. Biografistyka Pedagogiczna [Biografia Pedagogica], 11(1), 169–185. https://doi.org/10.36578/bp.2026.11.05

Altmetric indicators

##plugins.themes.libcom.share##

Licence

Questo lavoro è fornito con la licenza Creative Commons Attribuzione - Non commerciale - Non opere derivate 4.0 Internazionale.

Riferimenti bibliografici

Asperger H., Die „Autistischen Psychopathen” im Kindesalter, „Archiv für Psychiatrie und Nervenkrankheiten”, 117 (1944) nr 1, s. 76–136.

Brauner A. i F., Dziecko zagubione w rzeczywistości: historia autyzmu od czasów baśni o wróżkach. Fikcja literacka i rzeczywistość kliniczna, Warszawa 1988.

Buława-Halasz J., Dorosła osoba z zaburzeniem ze spektrum autyzmu jako „Obywatel Niewidzialny”: konteksty potrzeby działań systemowych oraz praktycznych rozwiązań w zakresie wsparcia, „Niepełnosprawność i Rehabilitacja”, 2 (2024) s. 41–51, DOI: 10.5604/01.3001.0054.8757.

Buława-Halasz J., Historia edukacji osób autystycznych w Polsce na tle zmian zachodzących wokół zaburzenia ze spektrum autyzmu, „Biuletyn Historii Wychowania”, 46 (2023) s. 71–82 DOI: 10.14746/bhw.2017.37.7.

Chilman A., Wyzwania planowania edukacji włączającej. Społeczne i poznawcze aspekty pełnego uczestnictwa w procesie kształcenia osób z niepełnosprawnościami, w: Pedagogika specjalna – poszukiwania, red. I. Ramik-Mażewska, Poznań 2021, s. 33-41.

Czech H., Hans Asperger, National Socialism, and „race hygiene” in Nazi-era Vienna, „Molecular Autism”, 9 (2018), 10.1186/s13229-018-0208-6.

DSM-5®, Kryteria diagnostyczne zaburzeń psychicznych. (2018). American Psychiatric Association, tł. S. Sidorowicz, J. Cieciuch, T. Rowiński, red. wyd. polskiego: P. Gałecki, M. Pilecki, J. Rymaszewska, A. Szulc, S. Sidorowicz, J. Wciórka, Wrocław 2018.

Goryunov A.V., Lazareva I.I., Shevchenko YU.S., G.E. Sukhareva: A Course of Life and Scientific / Pedagogical Heritage (to the 125th Anniversary of Birth), Moscow 2017, DOI: 10.17116/jnevro20171174159-63.

ICD-11 (2019). International Classification of Disease 11th Revision. The global standard for diagnostic health information. World Health Organization https://icd.who.int/en, dostęp: 19.02.2025.

Kanner L., Autistic Disturbances of Affective Contac, w: “Neurosis Child”, 2 (1943) s. 217–250.

Manouilenko I., Bejerot S., Sukhareva – Prior to Asperger and Kanner, „Nordic Journal of Psychiatry”, Volume 69 (2015) nr 6, s. 1761–1764, DOI: 10.3109/08039488.2015.1005022, .

Minkova E., Pedology as a Complex Science Devoted to the Study of Children in Russia: The History of its Origin and Elimination, „Psychological Thought”,5 (2012) nr 2, s. 83–98, DOI: 10.23668/psycharchives.1903.

Mitrofanow A. Grunya Sukhareva: odkrywczyni autyzmu, 2021, https://www.miloserdie.ru/article/grunya-suhareva-pervootkryvatelnitsa-autizma/, dostęp:19.02.2025.

Moskiewskie Naukowo-Praktyczne Centrum Zdrowia Psychicznego Dzieci i Młodzieży im. G. J. Suchariewej, https://suhareva-center.mos.ru/antistigma/poleznaya-informatsiya/grunya-sukhareva-opisavshaya-sindrom-aspergera-ranshe-aspergera, dostęp: 19.02.2025.

Notatka prasowa Sąd Lwowski decyduje o losie terminu „Wielka wojna ojczyźniana”, Władza, człowiek, Środa 13 października 2010: https://web.archive.org/web/20150610201559/http://zik.ua/ua/news/2010/10/13/250009, dostęp:19.02.2025.

Okoń W., Słownik pedagogiczny, Warszawa 1984.

Osóbka K., Historia autyzmu od baśni i legend po badania genetyczne – laboratorium budowy mitów w nauce, „Biuletyn Historii Wychowania”, 37 (2017) s. 93–120, DOI: 10.14746/bhw.2022.46.5%20%20.

Sheffer E., Dzieci Aspergera. Medycyna na usługach III Rzeszy, tł. S. Kędzierski, Poznań 2019.

Sher D.A., Gibson, J.L., Pioneering, Prodigious and Perspicacious: Grunya Efimovna Sukhareva’s Life and Contribution to Conceptualising Autism and Schizophrenia, „European Child & Adolescent Psychiatry”, 32 (2021) nr 3, s. 475–490, DOI: 10.1007/s00787-021-01875-7.

Simmonds Ch., G.E. Sukhareva’s Place in the History of Autism Research: Context, Reception, Translation, Victoria University of Wellington, Herenga Waka 2019, DOI: 10.26686/wgtn.17136701.

Smykowski B., Znaczenie dla pedologii odkrycia przez Lwa S. Wygotskiego okresów kryzysu w kulturowym rozwoju dzieci i młodzieży, „Problemy Wczesnej Edukacji / Issues In Early Education”, 42 (2018) nr 3, s. 37–48, DOI: 10.26881/pwe.2018.42.05.

Ssuchareva G.E., Die Besonderheiten der schizoiden Psychopathien bei den Mädchen, „Monatsschrift für Psychiatrie und Neurologie”, 62 (1927) nr 3, s. 171–200, DOI: 10.1159/000166291.

Suchareva Rachil Iosifovna, Yevreyskiye kladbishcha, Iudaizm i yevrei, plac 43–1, rząd 12, ogrodzenie/działka 3019, https://toldot.com/life/cemetery/graves_47291.html, dostęp: 19.02.2025.

Suchariewa G. E., Die schizoiden Psychopathien im Kinderslter. W: Monatsschrift für Psychiatrie und Neurologie, 60 (1926), 235–262.

Suchariewa G., Stany reaktywne i psychopatie w klinice dziecięcej, red. E. Andrzejewska, tł. H. Flatau-Kruszewska, Warszawa 1965.

Suchariewa G.E., Psychiatria wieku dziecięcego: klinika oligofrenii, tł. E. Andrzejewska, H. Traczyńska-Kubin, Warszawa 1969.

Suchariewa G.E., Psychiatria wieku dziecięcego: wykłady kliniczne, tł. H. Flatau, W. Pogorzelski, E. Sobolewski, red. E. Wilczkowski, W. Pogorzelski,Warszawa 1958.

Wielki Słownik Języka Polskiego, https://wsjp.pl/haslo/podglad/62621/rezonerstwo, dostęp: 19.02.2025.

Wolff S., The First Account of the Syndrome Asperger Described? Translation of a Paper Entitled Die schizoiden Psychopathien im Kindesalter by Dr. G.E. Ssucharewa; Scientific Assistant, which Appeared in 1926 in the Monatsschrift für Psychiatrie und Neurologie 60:235–261, „European Child & Adolescent Psychiatry”, 5 (1996) s. 119–132.