Trajektoria cierpienia matki wypalonej rodzicielsko: Podejście biograficzne

Paulina Puszcz

doi:10.36578/bp.2026.11.12

Data publikacji : 16-10-2026

Tom 11 Nr 1 (2026)

Trajektoria cierpienia matki wypalonej rodzicielsko

Podejście biograficzne

Paulina Puszcz

https://orcid.org/0000-0002-0495-400X

DOI: https://doi.org/10.36578/bp.2026.11.12

Abstrakt

W artykule autorka podejmuje problematykę wypalenia rodzicielskiego w perspektywie biograficznej, koncentrując się na analizie trajektorii cierpienia doświadczanej przez matkę. Badania osadzono w paradygmacie interpretatywnym, z zastosowaniem autobiograficznego wywiadu narracyjnego oraz Kwestionariusza Wypalenia Rodzicielskiego (Parental Burnout Assessment). Analizę materiału empirycznego przeprowadzono na podstawie koncepcji trajektorii cierpienia Fritza Schützego oraz schematu opracowania materiału narracyjno-biograficznego Elżbiety Dubas. Rezultaty analizy wskazują, że doświadczenie wypalenia rodzicielskiego może być interpretowane jako trajektoria cierpienia, charakteryzująca się sekwencją faz: od gromadzenia potencjału kryzysowego, przez destabilizację i załamanie codziennego funkcjonowania, po próby teoretycznego i praktycznego przepracowania doświadczeń. Objawy rekonstruowane z narracji odpowiadają czterem wymiarom pomiaru wypalenia rodzicielskiego, co wzmacnia wiarygodność interpretacji. W narracji ujawniają się także mechanizmy ryzyka (perfekcjonizm, brak wsparcia partnera, presja kulturowa) oraz czynniki ochronne (terapia, częściowa odbudowa zasobów, próby reorganizacji życia codziennego). Artykuł opiera się na pogłębionej analizie studium przypadku, nie uprawnia więc do uogólnień statystycznych, ale dostarcza implikacji praktycznych. Wnioski podkreślają konieczność łączenia diagnozy ilościowej z analizą biografii, co pozwala lepiej zrozumieć subiektywny wymiar wypalenia rodzicielskiego. Artykuł wnosi wkład w pedagogikę i poradnictwo, wskazując na potencjał zastosowania elementów design thinking w pracy z rodzicami doświadczającymi wypalenia jako metody wspierającej odzyskiwanie sprawczości i poczucia sensu w roli rodzicielskiej.

Słowa kluczowe:

wypalenie rodzicielskie, trajektoria cierpienia, autobiograficzny wywiad narracyjny, podejście biograficzne

Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

pdf

Zasady cytowania

Puszcz, P. (2026). Trajektoria cierpienia matki wypalonej rodzicielsko: Podejście biograficzne. Biografistyka Pedagogiczna, 11(1), 333–364. https://doi.org/10.36578/bp.2026.11.12

Wskaźniki altmetryczne

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Aunola K., Sorkkila M., Tolvanen A., Tassoul A., Mikolajczak M., Roskam I., Development and Validation of the Parental Burnout Scale, „Psychological Assessment”, 33 (2021) nr 11, s. 1125–1137, DOI: 10.1037/pas0001064.

Dubas E., Jak opracowywać materiał narracyjno-biograficzny?, w: Uczenie się z (własnej) biografii, red. E. Dubas, W. Świtalski, seria: Biografia i Badanie Biografii, t. 1, Łódź 2011, s. 241–245.

Grabowska I., Słotwińska-Rosłanowska E., Konflikt pomiędzy pracą zawodową a obowiązkami rodzinnymi w Polsce, „Studia Demograficzne”, (2017) nr 2 (172), s. 97–119, DOI: 10.33119/SD.2017.2.3.

Kaźmierska K., Waniek K., Autobiograficzny wywiad narracyjny. Metoda, technika, analiza. Łódź 2020.

Lalak D., Życie jako biografia. Podejście biograficzne w perspektywie pedagogicznej. Warszawa 2010.

Le Vigouroux S., Charbonnier E., Scola C., Profiles and Age-Related Differences in the Expression of the Three Parental Burnout Dimensions, „European Journal of Developmental Psychology”, 19 (2022) nr 6, s. 885–904, DOI: 10.1080/17405629.2021.1990749..

Le Vigouroux S., Scola C., Differences in Parental Burnout: Influence of Demographic Factors and Personality of Parents and Children, „Frontiers in Psychology”, 9 (2018) s. 1–8, DOI: 10.3389/fpsyg.2018.00887.

Le Vigouroux S., Scola C., Raes M.E., Mikołajczak M., Roskam I., The Big Five Personality Traits and Parental Burnout: Protective and Risk Factors, „Personality and Individual Differences”, 119 (2017) s. 216–219, DOI: 10.1016/j.paid.2017.07.023..

Lin G.X., Szczygieł D., Perfectionistic Parents Are Burnt out by Hiding Emotions from Their Children, but this Effect Is Attenuated by Emotional Intelligence, „Personality and Individual Differences”, 184 (2022), DOI: 10.1016/j.paid.2021.111187..

McGinnity F., Calvert E., Work-Life Conflict and Social Inequality in Western Europe, „Social Indicators Research”, 93 (2009) nr 3, s. 489–508, DOI: 10.1007/s11205-008-9433-2.

Mikolajczak, M., Gross J. J., Roskam I., Parental Burnout: What Is It, and Why Does It Matter?, „Clinical Psychological Sciences”, 7 (2019) nr 6, s. 333–336, DOI: 10.1177/21677026198584.

Mikolajczak M., Roskam I., A Theoretical and Clinical Framework for Parental Burnout: The Balance Between Risks and Resources (BR2), „Frontiers in Psychology, 9 (2018) s. 1–11, DOI: 10.3389/fpsyg.2018.00886.

Ostrouch-Kamińska J., Relacje oparte na negocjacjach – wychowanie w rodzinie w dobie przemian ról rodzicielskich, „Roczniki Pedagogiczne”, 14 (2022) nr 4, s. 9–24, DOI: 10.18290/rped22144.2.

Ostrouch-Kamińska J., Rodzina z równoległymi karierami zawodowymi (dual-career family) jako przykład rodziny partnerskiej, „Forum Oświatowe”, 23 (2011) nr 2 (45), s. 77–92.

Piotrowski K., How Good It Would Be to Turn Back Time: Adult Attachment and Perfectionism in Mothers and Their Relationships with the Processes of Parental Identity Formation, „Psychologica Belgica”, 60 (2020) nr 1, s. 55–72, DOI: 10.5334/pb.492.

Piotrowski K., Dzielińska M., Sanna K., Szczygieł D., Wypalenie rodzicielskie: wprowadzenie do teorii i badań, „Psychologia rozwojowa”, 27 (2022) nr 3, s. 9–23, DOI: 10.4467/20843879PR.22.015.17676.

Puszcz P., Design Thinking in Fulfilling the Parental Role, „Wychowanie w Rodzinie”, 31 (2024) nr 2, s. 73–90, DOI: 10.61905/wwr/195770..

Radziszewska J., Matki Polki – ideał wiecznie żywy?, w: Oczekiwania kobiet i wobec kobiet, red. B. Płonka-Syroka, J. Radziszewska, A. Szlagowska, Warszawa 2007, s. 465–470..

Roskam I., Mikolajczak M., The Slippery Slope of Parental Exhaustion: A Process Model of Parental Burnout, „Journal of Applied Developmental Psychology”, 77 (2021) nr 5, DOI: DOI:10.1016/j.appdev.2021.101354.

Roskam I., Raes M-E., Mikolajczak M., Exhausted Parents: Development and Preliminary Validation of the Parental Burnout Inventory, „Frontiers in Psychology”, 8 (2017) s. 1–12, DOI: 10.3389/fpsyg.2017.00163.

Roskam I., Brianda M.E., Mikolajczak M., A Step Forward in the Conceptualization and Measurement of Parental Burnout: The Parental Burnout Assessment, „Frontiers in Psychology”, 9 (2018) s. 1–12, DOI: 10.3389/fpsyg.2018.00758.

Roskam I. I in., Parental Burnout Around the Globe: A 42-country Study, „Affective Scienceˮ, 2 (2021) s. 58–79, DOI: 10.1007/s42761-020-00028-4.

Schütze F., Pressure and Guilt: War Experiences of a Young German Soldier and their Biographical Implications, „International Sociology”, 7 (1992) nr 2, s. 187–208, nr 3, s. 347–367

Schütze F., Trajektorie cierpienia jako przedmiot badań socjologii interpretatywnej, „Studia Socjologiczne”, (1997) nr 1, s. 11–56.

Szczygieł D., ypalenie rodzicielskie – uwarunkowania i konsekwencje, w: Rodzicielstwo w zmieniającym się świecie, red. L. Bakiera, Poznań 2022, s. 37–48.

Thienen J., Meinel C., Nicolai C., How Design Thinking Tools Help to Solve Wicked Problems, w: Design Thinking Research. Building Innovations Eco-Systems, red. H. Plattner, C. Meinel, L. Leifer, Berlin 2014, s. 97–102.

Yamoah, J., Brown L., Understanding the Types of Social Support That Can Mitigate Parental Burnout in Mothers of Children with Medical Complexity, „Child Care Health Dev.ˮ, 49 (2023) nr 4, s.732–739, DOI: 10.1111/cch.13087.