Published : 2026-10-16

Idea „pracy nad pracą” w filozofii Jana Szewczyka i Józefa Tischnera oraz w nauczaniu Jana Pawła II

Abstract

Idea „pracy nad pracą” była antycypowana w polskiej filozofii czynu począwszy od drugiej połowy XIX w. Tropy wiodące w jej kierunku można odnaleźć m.in. u Augusta Cieszkowskiego, Edwarda Dembowskiego, Henryka Kamieńskiego, Stanisława Brzozowskiego i Jadwigi Zamoyskiej. Po drugiej wojnie światowej idea ta pojawiła się u Jana Szewczyka w jego najważniejszym dziele zatytułowanym Filozofia pracy. Mimo intelektualnego rozmachu i gruntowności analiz, myśli zawarte w książce nie odbiły się szerszym oddźwiękiem w polskim, a tym bardziej międzynarodowym obiegu. Idea „pracy nad pracą” okazała się jednak na tyle nośna, że znalazła swoją kontynuację w całkowicie odmiennym kontekście: w refleksji księdza Józefa Tischnera, budzącej się na progu wielkich przemian cywilizacyjnych w Polsce na przełomie lat 1970–1980. Doniosłość myśli zawartych w tischnerowskiej koncepcji filozofii pracy skłoniła następnie papieża Jana Pawła II do włączenia „pracy nad pracą” w swój pontyfikalny program duszpasterski. Owocem rozważań są m.in. papieskie homilie w Szczecinie i w Gdańsku podczas trzeciej pielgrzymki do Polski w 1987 r. Prześledzenie tej krótkiej, lecz intrygującej historii wędrówki idei „pracy nad pracą”, która odnajduje się w różnych kontekstach i pełni różne funkcje w poszczególnych ujęciach filozofii pracy pokazuje, jak niektóre szczególnie nośne idee mogą wzbogacać świat ludzkiej myśli, ukazując coraz to nowe aspekty dzięki zmianie okoliczności ich użycia.Idea „pracy nad pracą” była antycypowana w polskiej filozofii czynu począwszy od drugiej połowy XIX w. Tropy wiodące w jej kierunku można odnaleźć m.in. u Augusta Cieszkowskiego, Edwarda Dembowskiego, Henryka Kamieńskiego, Stanisława Brzozowskiego i Jadwigi Zamoyskiej. Po drugiej wojnie światowej idea ta pojawiła się u Jana Szewczyka w jego najważniejszym dziele zatytułowanym Filozofia pracy. Mimo intelektualnego rozmachu i gruntowności analiz, myśli zawarte w książce nie odbiły się szerszym oddźwiękiem w polskim, a tym bardziej międzynarodowym obiegu. Idea „pracy nad pracą” okazała się jednak na tyle nośna, że znalazła swoją kontynuację w całkowicie odmiennym kontekście: w refleksji księdza Józefa Tischnera, budzącej się na progu wielkich przemian cywilizacyjnych w Polsce na przełomie lat 1970–1980. Doniosłość myśli zawartych w tischnerowskiej koncepcji filozofii pracy skłoniła następnie papieża Jana Pawła II do włączenia „pracy nad pracą” w swój pontyfikalny program duszpasterski. Owocem rozważań są m.in. papieskie homilie w Szczecinie i w Gdańsku podczas trzeciej pielgrzymki do Polski w 1987 r. Prześledzenie tej krótkiej, lecz intrygującej historii wędrówki idei „pracy nad pracą”, która odnajduje się w różnych kontekstach i pełni różne funkcje w poszczególnych ujęciach filozofii pracy pokazuje, jak niektóre szczególnie nośne idee mogą wzbogacać świat ludzkiej myśli, ukazując coraz to nowe aspekty dzięki zmianie okoliczności ich użycia.




Dettagli

Riferimenti bibliografici

##plugins.themes.libcom.statistics##

Authors

Download files

pdf (Język Polski)

Citation rules

Wieczorek, K. (2026). Idea „pracy nad pracą” w filozofii Jana Szewczyka i Józefa Tischnera oraz w nauczaniu Jana Pawła II. Biografistyka Pedagogiczna [Biografia Pedagogica], 11(1), 33–58. https://doi.org/10.36578/bp.2026.11.01

Altmetric indicators


##plugins.themes.libcom.share##


Logo Open Access

"Biografistyka Pedagogiczna"  uzyskała dofinansowanie na lata 2022-2024 ze środków Ministra Edukacji i Nauki w ramach programu „Rozwój Czasopism Naukowych”.

Okres realizacji: 2023-2024 rok.

Wartość dofinansowania 65 992,00 PLN

Numer umowy: RCN/SP/0434/2021/1