Data publikacji : 16-10-2026

Idea „pracy nad pracą” w filozofii Jana Szewczyka i Józefa Tischnera oraz w nauczaniu Jana Pawła II

Abstrakt

Idea „pracy nad pracą” była antycypowana w polskiej filozofii czynu począwszy od drugiej połowy XIX w. Tropy wiodące w jej kierunku można odnaleźć m.in. u Augusta Cieszkowskiego, Edwarda Dembowskiego, Henryka Kamieńskiego, Stanisława Brzozowskiego i Jadwigi Zamoyskiej. Po drugiej wojnie światowej idea ta pojawiła się u Jana Szewczyka w jego najważniejszym dziele zatytułowanym Filozofia pracy. Mimo intelektualnego rozmachu i gruntowności analiz, myśli zawarte w książce nie odbiły się szerszym oddźwiękiem w polskim, a tym bardziej międzynarodowym obiegu. Idea „pracy nad pracą” okazała się jednak na tyle nośna, że znalazła swoją kontynuację w całkowicie odmiennym kontekście: w refleksji księdza Józefa Tischnera, budzącej się na progu wielkich przemian cywilizacyjnych w Polsce na przełomie lat 1970–1980. Doniosłość myśli zawartych w tischnerowskiej koncepcji filozofii pracy skłoniła następnie papieża Jana Pawła II do włączenia „pracy nad pracą” w swój pontyfikalny program duszpasterski. Owocem rozważań są m.in. papieskie homilie w Szczecinie i w Gdańsku podczas trzeciej pielgrzymki do Polski w 1987 r. Prześledzenie tej krótkiej, lecz intrygującej historii wędrówki idei „pracy nad pracą”, która odnajduje się w różnych kontekstach i pełni różne funkcje w poszczególnych ujęciach filozofii pracy pokazuje, jak niektóre szczególnie nośne idee mogą wzbogacać świat ludzkiej myśli, ukazując coraz to nowe aspekty dzięki zmianie okoliczności ich użycia.Idea „pracy nad pracą” była antycypowana w polskiej filozofii czynu począwszy od drugiej połowy XIX w. Tropy wiodące w jej kierunku można odnaleźć m.in. u Augusta Cieszkowskiego, Edwarda Dembowskiego, Henryka Kamieńskiego, Stanisława Brzozowskiego i Jadwigi Zamoyskiej. Po drugiej wojnie światowej idea ta pojawiła się u Jana Szewczyka w jego najważniejszym dziele zatytułowanym Filozofia pracy. Mimo intelektualnego rozmachu i gruntowności analiz, myśli zawarte w książce nie odbiły się szerszym oddźwiękiem w polskim, a tym bardziej międzynarodowym obiegu. Idea „pracy nad pracą” okazała się jednak na tyle nośna, że znalazła swoją kontynuację w całkowicie odmiennym kontekście: w refleksji księdza Józefa Tischnera, budzącej się na progu wielkich przemian cywilizacyjnych w Polsce na przełomie lat 1970–1980. Doniosłość myśli zawartych w tischnerowskiej koncepcji filozofii pracy skłoniła następnie papieża Jana Pawła II do włączenia „pracy nad pracą” w swój pontyfikalny program duszpasterski. Owocem rozważań są m.in. papieskie homilie w Szczecinie i w Gdańsku podczas trzeciej pielgrzymki do Polski w 1987 r. Prześledzenie tej krótkiej, lecz intrygującej historii wędrówki idei „pracy nad pracą”, która odnajduje się w różnych kontekstach i pełni różne funkcje w poszczególnych ujęciach filozofii pracy pokazuje, jak niektóre szczególnie nośne idee mogą wzbogacać świat ludzkiej myśli, ukazując coraz to nowe aspekty dzięki zmianie okoliczności ich użycia.

Słowa kluczowe:

Jan Szewczyk, Józef Tischner, „praca nad pracą”, Jan Paweł II



Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

pdf

Zasady cytowania

Wieczorek, K. (2026). Idea „pracy nad pracą” w filozofii Jana Szewczyka i Józefa Tischnera oraz w nauczaniu Jana Pawła II. Biografistyka Pedagogiczna, 11(1), 33–58. https://doi.org/10.36578/bp.2026.11.01

Wskaźniki altmetryczne


Cited by / Share


Logo Open Access

"Biografistyka Pedagogiczna"  uzyskała dofinansowanie na lata 2022-2024 ze środków Ministra Edukacji i Nauki w ramach programu „Rozwój Czasopism Naukowych”.

Okres realizacji: 2023-2024 rok.

Wartość dofinansowania 65 992,00 PLN

Numer umowy: RCN/SP/0434/2021/1