Język Polski
English
Italiano
Problemy i szanse edukacyjne młodzieży szlacheckiej w II połowie XVIII wieku w świetle listów podkomorzyny lidzkiej Katarzyny z Wiażewiczów Narbuttowej
Abstrakt
Artykuł prezentuje problemy i szanse edukacyjne młodzieży szlacheckiej w drugiej połowie XVIII w. z perspektywy litewskiej prowincji i średniozamożnej szlachty. Omawia różne ścieżki edukacyjne, które były dostępne szlacheckiej młodzieży, a także ich wpływ na dalsze perspektywy życiowe uczniów. Analiza opiera się na listach Katarzyny z Wiażewiczów Narbuttowej, które nie były dotąd przedmiotem badań, oraz posiłkuje się opracowaniami poruszającymi zagadnienia osiemnastowiecznej edukacji. Zawartość analizowanego materiału pozwala spojrzeć na zagadnienie z perspektywy matki odpowiedzialnej za kształcenie potomstwa, która nie koncentrowała się na kwestiach teoretycznych lub krytyce istniejącego stanu rzeczy, lecz na bieżących trudnościach związanych z tym procesem. Z uwagi na sytuację życiową rodziny autorki listów i jej koneksje omawiany materiał źródłowy prezentuje różne ścieżki edukacyjne i ich ścisłe powiązanie z sytuacją materialną rodziny. Praca przybliża historię rodziny Narbuttów, jej sytuację społeczną i materialną, z uwzględnieniem kwestii wykształcenia jej członków. W tym aspekcie zwraca uwagę na zagadnienie dziedziczności edukacji i jej wpływ na perspektywy edukacyjne młodzieży tamtej doby. Oddzielną uwagę poświęca różnicom w kształceniu młodzieży męskiej i żeńskiej z perspektywy celów, jakie wówczas stawiano temu procesowi. Akcentuje trudności związane z brakiem standaryzacji i jednolitych metod nauczania, które dotykały młodzież niezależnie od płci i stanu zamożności. Wskazuje też na specyficzną rolę dworu magnackiego w tym procesie. Z uwagi na powiązania autorki listów z dworem księstwa Adama Kazimierza i Izabeli Czartoryskich w opracowaniu została podjęta próba scharakteryzowania edukacji kobiet w tym środowisku. Zwrócono uwagę na fakt, że dwór ten był przykładem mało reprezentatywnym na tle innych dworów magnackich w skali kraju i wskazano przyczyny tego stanu rzeczy. Omówiono też proces dworskiej edukacji kobiet na przykładzie córek księstwa oraz ich dwórek – córek Katarzyny Narbuttowej, z uwzględnieniem stosowanych wtedy metod wychowawczych i sposobów kształcenia. Analiza materiału źródłowego jest punktem wyjścia do formułowania wniosków w kwestii powiązania perspektyw życiowych młodzieży ze ścieżką kształcenia, którą młodzi przechodzili.
Słowa kluczowe:
Adam Kazimierz Czartoryski, Izabela Czartoryska, Narbutt, Wiażewicz, edukacja na Litwie, edukacja kobiet, oświecenie, edukacjaSzczegóły
Bibliografia
Statystyki
Autorzy
Zasady cytowania
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
