Jean Marc Gaspard Itard – życie, działalność i znaczenie dla pedagogiki specjalnej na tle przypadku „dzikiego chłopca z Aveyron”

Julia Więckiewicz-Modrzewska; Filip Chrypankowski

doi:10.36578/bp.2026.11.07

Data publikacji : 16-10-2026

Tom 11 Nr 1 (2026)

Jean Marc Gaspard Itard – życie, działalność i znaczenie dla pedagogiki specjalnej na tle przypadku „dzikiego chłopca z Aveyron”

Julia Więckiewicz-Modrzewska

https://orcid.org/0000-0002-6391-4665

Filip Chrypankowski

https://orcid.org/0000-0003-2042-8170

DOI: https://doi.org/10.36578/bp.2026.11.07

Abstrakt

Przypadek Victora z Aveyron, znanego jako „dziki chłopiec”, jest jednym z ważniejszych momentów w historii pedagogiki specjalnej. Jean Marc Gaspard Itard – młody lekarz i pedagog – przez ponad pięć lat prowadził intensywną edukację chłopca odnalezionego w lasach Francji. Choć Victor nie został w pełni zsocjalizowany, działania Itarda stały się fundamentem nowoczesnych metod pracy z osobami z głębokimi zaburzeniami rozwojowymi. Itard sprzeciwił się uprzedzeniom swojej epoki, wierząc w potencjał każdego człowieka do nauki. Choć Victor nie nauczył się mówić i do końca życia był wycofany, praca z nim była przełomowa – Itard określił pięć celów wychowawczych, koncentrując się na integracji społecznej, rozwijaniu mowy i myślenia. Historia ta zapoczątkowała nowe podejście do osób z niepełnosprawnością, a przypadek Victora stał się symbolicznym wyrazem inkluzji społecznej. Jego praca wpłynęła na późniejszych badaczy i nauczycieli oraz rozwój pedagogiki specjalnej.

Słowa kluczowe:

Jean Marc Gaspard Itard, dziki chłopiec, biografia, pedagogika specjalna

Inne teksty tego samego autora

Filip Chrypankowski, Profesor Kazimierz Pospiszyl , Biografistyka Pedagogiczna: Tom 10 Nr 2 (2025)

Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

pdf

Zasady cytowania

Więckiewicz-Modrzewska, J., & Chrypankowski, F. (2026). Jean Marc Gaspard Itard – życie, działalność i znaczenie dla pedagogiki specjalnej na tle przypadku „dzikiego chłopca z Aveyron”. Biografistyka Pedagogiczna, 11(1), 225–243. https://doi.org/10.36578/bp.2026.11.07

Wskaźniki altmetryczne

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Źródła

Itard J.M.G., An Historical Account of the Discovery and Education of a Savage Man, or of the First Developments, Physical and Moral, of the Young Savage Caught in the Woods Near Aveyron 1798, London 1802.

Itard J.M.G., De l’éducation d’un homme sauvage, ou, Des premiers développemens physiques et moraux du jeune sauvage de l’Aveyron, Paris 1801, dostęp: https://books.google.pl/books?id=xCIFAAAAMAAJ, dostęp: 16.10.2025.

Itard J.M.G., Rapports et mémoires sur le sauvage de l’Aveyron… : l’idiotie et la surdi-mutité, Paris 1894, https://archive.org/details/rapportsetmmoi00itar, dostęp: 16.10.2025.

Itard J.M.G., Rapport fait à Son Excellence le ministre de l'Intérieur, sur les nouveaux développemens et l'état actuel du sauvage de l’Aveyron, Paris 1807, https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b86262687?rk=21459;2 dostęp: 16.10.2025.

Médici A., L’éducation nouvelle: ses fondateurs – son évolution, Paris 1940.

E.B. de Condillac, Traktat o wrażeniach, tł. W. Wojciechowska, Warszawa 1958.

Opracowania

Baranowicz K., Czym jest to, co nazywamy pedagogiką specjalną?, „Niepełnosprawność. Półrocznik Naukowy”, 5 (2011) s. 9–21.

Barlak M., Czekalski R., Niepełnosprawność w zmieniającej się kulturze, „Postępy Rehabilitacji”, 28 (2014) nr 3, s. 37–46, DOI: 10.1515/rehab-2015-0005.

Brauner A., Brauner F., Dziecko zagubione w rzeczywistości: historia autyzmu od czasów baśni o wróżkach. Fikcja literacka i rzeczywistość kliniczna, Warszawa 1988.

Cayea W., Feral Child: the Legacy of the Wild Boy of Aveyron in the Domains of Language Acquisition and Deaf Education, Thesis 2006.

Clark M.J., Jean Itard: A Memoir on Stuttering, w: Psychology of Language and Thought: Essays on the Theory and History of Psycholinguistics, red. R.W. Rieber, Boston 1980, s. 153–184, DOI: 10.1007/978-1-4684-3644-0_7.

Cordeiro A.F.M., Antunes M.A.M., A ação pedagógica de Itard na educação de Victor, o „selvagem de Aveyron": contribuição à história da psicologia, „Boletim – Academia Paulista de Psicologia”, 40 (2020) nr 99, s. 296–306

Czerwińska K., Diagnostyka inkluzyjna w pracy dydaktycznej z uczniem z niepełnosprawnością wzroku, w: Dydaktyka specjalna: w horyzoncie znaczeń, koncepcji i praktyki pedagogicznej, red. J. Głodkowska, Warszawa 2020, t. 1, s..166-180.

Fetzki T., Édouard Onésime Séguin: twórca pedagogiki osób z niepełnosprawnością intelektualną: człowiek – dzieło – znaczenie, Kraków 2020.

Gineste T., La pensée médico-psychologique de Jean-Marc Gaspard Itard, „Bulletin de la Société d’histoire de la médecine”, 23 (1989) nr 2, s. 115–120.

Goodey C.F., Where the Wild Things Were: Victor of Aveyron and the Pre-Emptive Critique of Developmental Disability in the Early Modern Novel, „Social History of Medicine”, 30 (2017) nr 4, s. 807–826, DOI: 10.1093/shm/hkx036.

Groff M.L., Jean Marc Gaspard Itard, „The Psychological Clinic”, 20 (1932) nr 8, s. 246–256.

Henderson H., Radford N., Pizzetta C., Prodduturu S., Diary Reporting and Phonetic Transcription for Effective Speech Analysis in Children with Disabilities: What Itard did not Know, „Audiology and Speech Pathology Publications and Other Works”, (2014) s. 1–9.

Héral O., Contribution à l’histoire de l’orthophonie en France: Jean-Marc Gaspard Itard (1774–1838), médecin et rééducateur, „Journal de Réadaptation Médicale: Pratique et Formation en Médecine Physique et de Réadaptation”, 25 (2005) nr 4, s. 190–196, DOI: 10.1016/S0242-648X(05)81203-4.

Jean Marc Gaspard Itard, New World Encyclopedia online, 2014, http://www.newworldencyclopedia.org/entry/Jean_Marc_Gaspard_Itard, dostęp:16.10.2025.

Jeanne Y., Jean Marc Gaspard Itard, l’aube de la modernité, „Reliance”, 25 (2007) s. 129–134.

Kulbaka J., Niepełnosprawni. Z dziejów kształcenia specjalnego, Warszawa 2012.

Lane H., The Wild Boy of Aveyron, Cambridge 1976.

Lopez-Torrijo M., Garcia-Garcia F.J., García J.L., Jean Itard en clave de educación inclusiva, „Revista Educação Especial”, 29 (2016) nr 56, s. 507–519, DOI: 10.5902/1984686X22490.

Osóbka K., Historia autyzmu od baśni i legend po badania genetyczne – laboratorium budowy mitów w nauce, „Biuletyn Historii Wychowania”, 37 (2017) s. 93–120, DOI: 10.14746/bhw.2017.37.7.

Pieczkowski T.M.Z., Jean Itard e Victor do Aveyron: olhares contemporâneos sobre a narrativa de uma experiência pedagógica do início do século XIX, „Revista Educação Especial”, 29 (2016) nr 56, s. 584–595, DOI: 10.5902/1984686X22493.

Renner H.M., Rowland B., Hutchinson D., Toumbourou J.W., Modeling Adolescent Social Inclusion to Improve School Completion, „Journal of Youth and Adolescence”, 52 (2023) s. 1662–1673, DOI: 10.1007/s10964-023-01792-9.

Shattuck R., The Forbidden Experiment: The Story of the Wild Boy of Aveyron, New York 1994.

Zarębska G., Historyczno-kulturowe uwarunkowania rozwoju wychowania, edukacji, diagnozy i rehabilitacji wobec jednostek niepełnosprawnych intelektualnie, w: Historyczne Dyskursy nad Pedagogiką Specjalną, red. Błeszyński J., Baczała D., Binnebesel J., Łódź 2008, s. 119–162.