Br. 21 (2024)

WYZWANIA ETYKI WOBEC DYLEMATÓW WSPÓŁCZESNOŚCI

Wyzwania etyki wobec dylematów współczesności wynikają z gwałtownych przemian technologicznych, społecznych i kulturowych. Rozwój sztucznej inteligencji, inżynierii genetycznej czy biotechnologii stawia pytania o granice ingerencji człowieka w naturę i odpowiedzialność za skutki tych działań. Globalizacja i kryzysy – klimatyczny, migracyjny czy ekonomiczny – wymagają nowych modeli solidarności i sprawiedliwości, które wykraczają poza interes jednostek czy państw narodowych. Etyka musi więc mierzyć się z napięciem między postępem a ochroną wartości fundamentalnych, takich jak godność, wolność czy równość. W tym kontekście kluczowe staje się poszukiwanie uniwersalnych zasad, które pozwolą orientować się w świecie coraz bardziej złożonych wyborów moralnych. Ostatecznie etyka staje się nie tylko dziedziną refleksji filozoficznej, ale i praktycznym kompasem dla polityki, prawa oraz codziennych decyzji jednostek. Jej zadaniem jest wskazywanie, jak zachować człowieczeństwo w świecie, w którym tempo zmian często wyprzedza zdolność do ich moralnej oceny. Chrześcijańska etyka zaczyna od prostego faktu: każda osoba ma nienaruszalną godność, bo nie jest rzeczą ani zasobem, tylko kimś. Życie ludzkie jest dobrem podstawowym od poczęcia do naturalnej śmierci. Cel nie uświęca środków. Miłość bliźniego, prawda i sprawiedliwość nie są hasłami, lecz kryteriami decyzji. Z tej perspektywy patrzymy na sztuczną inteligencję, biotechnologie, klimat, migracje, gospodarkę i politykę. Technologia ma służyć osobie, a nie odwrotnie. Algorytmy nie mogą uprzedmiotawiać człowieka ani ukrywać mechaniki decyzji, które dotykają zdrowia, pracy czy wolności. Kto korzysta z AI w obszarach wysokiego ryzyka, bierze odpowiedzialność: musi zapewnić wyjaśnialność, możliwość odwołania i obecność człowieka w kluczowych decyzjach. Manipulacja uwagą, profilowanie bez realnej zgody i systemy „oceny społecznej” ludzi są sprzeczne z godnością osoby. W bioetyce granica jest jasna: leczymy, nie „projektujemy” ludzi. Terapie naprawcze przy proporcjonalnym ryzyku i świadomej zgodzie mają sens; edycja linii zarodkowej dla „ulepszeń” czy eksperymenty niszczące embriony nie przechodzą moralnego testu. Jeśli ryzyko uderza w najsłabszych, obowiązuje zasada ostrożności i zasada podwójnego skutku: dobra intencja nie wystarczy, środek też musi być moralnie dopuszczalny i proporcjonalny.


Objavljeno: 2024-12-31

Temat przewodni numeru






Działalność prokulturalna w ramach CSR w Polsce

Natalia Rudnicka-Basek    
105-118
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##: https://doi.org/10.56583/frp.2968

PDF (Język Polski)

Peace Concept in John Paul II’s Life

Piotr Jednaszewski   
119-130
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##: https://doi.org/10.56583/frp.2969

PDF (English)




##libcom.publisher##
Wydawnictwo Akademii Zamojskiej
ul. Pereca 2, 22-400 Zamość
tel.: +48 84/638 34 44;
tel. kom. +48/ 790 331 087
fax: +48 84/ 638 35 00
##libcom.university##
Akademia Zamojska
ul. Pereca 2, 22-400 Zamość
tel. 84 638 34 44
fax 84 638 35 00
e-mail: rektorat@akademiazamojska.edu.pl
##libcom.about##
Copyright 2021 by
OJS Support and Customization by LIBCOM
Platform & workfow by OJS/PKP